Zonguldak'ın Kilimli ilçesine bağlı Gelik beldesinin Dereiçi mevkiinde, Demir Madencilik AŞ'ye ait kömür ocağında 23 Ekim'de saat 10.00 sıralarında grizu patlaması meydana geldi. Patlama sırasında ocakta 8 işçi bulunuyordu. Ocaktan çıkarılan 7 işçiden 2'si hastaneye ulaştırıldığında yaşamını yitirmişti; saatlerce yer altında kalan Murat Kaya'nın da cansız bedenine ulaşıldı. Yaşamını yitiren madenciler Cengizhan Bükrübaş, Recep Çolakoğlu ve Murat Kaya.
Yaralanan Cemal Arslan (45), Okan Dinçer (38), Soner Dinçer (34), Ercan Akdal (40) ve Kurtuluş Elmas (38) hastaneye kaldırıldı. Yanık nedeniyle entübe edilen Okan Dinçer ile Cemal Arslan ileri tedavi için Ankara'ya sevk edildi. Dumandan etkilenen üç madencinin genel durumunun iyi olduğu bildirildi.
Soruşturma açıldı, sorular yanıtsız
Adalet Bakanı Akın Gürlek, Zonguldak Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturma başlattığını, bir başsavcı vekili ile iki savcının görevlendirildiğini açıkladı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan olay için başmüfettiş görevlendirildiğini duyurdu (DHA). İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi ise patlamayı "metan parlaması" olarak niteledi.
Ancak ocakta havalandırma ve gaz ölçüm sistemlerinin çalışıp çalışmadığı, son iş güvenliği denetiminin ne zaman yapıldığı açıklanmadı (Evrensel). Şirketten de açıklama gelmedi. Umut-Sen, son denetimi yapanların ve üretime izin verenlerin açıklanmasını, gaz ölçüm kayıtları ile denetim raporlarının kamuoyuyla paylaşılmasını istedi.
Rödövans: devletin sahası, patronun kârı, işçinin canı
Demir Madencilik 1989'da Zonguldak'ta kurulan bir aile şirketi. Ruhsatı Türkiye Taşkömürü Kurumu'na (TTK) ait sahalarda rödövans sözleşmeleriyle kömür üretiyor (bianet, Evrensel). Rödövans modelinde kamu, kömür sahasını üretim payı karşılığında özel şirkete devrediyor; üretim ve iş güvenliği yükümlülüğü şirkete, çoğu zaman da şirketin alt işverenlerine geçiyor. Soma'dan Ermenek'e büyük maden katliamlarının ortak paydası olan bu model, Zonguldak'ta da işçinin güvenliğini maliyet kalemine dönüştürüyor.
Evrensel'in derlediği bilgilere göre şirketin sahasında 2014'te taşeron bir firmanın işlettiği ocakta 9 işçi mahsur kalmıştı. Zonguldak 1. İş Mahkemesi bir kararında, şirketin Gelik'teki bir rödövans sahasında Demir Madencilik'i asıl işveren, bir başka kişiyi alt işveren sayarak iş kazasında iki tarafı müştereken ve müteselsilen sorumlu tuttu.
Şirket yönetiminde Demir ailesi yer alıyor. bianet'e göre şirketin yönetim kurulu başkanı Mehmet Salih Demir yaklaşık 20 yıl Zonguldak Ticaret ve Sanayi Odası (ZTSO) başkanlığı yaptı, 2015'te istifa ederek AKP'den milletvekili aday adayı oldu; bugün ZTSO başkanı olan Metin Demir 2009-2019 arasında AKP listesinden belediye meclis üyeliği yaptı (Evrensel). Umut-Sen, Zonguldak Valisi Osman Hacıbektaşoğlu'nun olay yerinde Erdoğan Demir'den "bilgi aldığını" belirterek tepki gösterdi: "Gelik'te patron hesap vermiyor, valiye brifing veriyor!"
Gelik'te bu yıl 6 madenci
Gelik'te bu yıl başka ocaklarda da madenciler yaşamını yitirdi: Şubat'ta Dağbaca'daki özel bir ocakta Ziya Kiret ile Veysel Oruçoğlu, 2 Ekim'de ruhsatsız bir ocakta Muhammet Çelik. 23 Ekim'deki patlamayla Gelik'te bu yıl ölen madenci sayısı 6'ya çıktı (Evrensel). Ekim'in ilk gününde Soma'da İmbat'a ait ocaktaki göçükte 5 madenci ölmüştü. Evrensel'in aktardığı İSİG Meclisi verilerine göre yılın ilk dokuz ayında madencilikte en az 56, Türkiye genelinde tüm iş kollarında en az 1.736 işçi iş cinayetlerinde yaşamını yitirdi.
Ekim başındaki ölümlere ilişkin haberlerimiz: Kilimli'de kaçak maden göçüğü: Muhammet Çelik yaşamını yitirdi ve Soma İmbat göçüğünde ölüm sayısı 5'e yükseldi.
EMEP Zonguldak İl Başkanı Ateş Türeli, "Bu bir kaza değil, göz göre göre gelen bir cinayettir" dedi. Umut-Sen de madencilerin ailelerine başsağlığı dileyerek "Madencilerin canını patronların kârına teslim eden holdingci düzene karşı örgütlü gücümüzle hesap soracağız" açıklamasını yaptı.
