Belediye şirketlerinde çalışan özel güvenlik emekçilerinin iş kolu, son yıllarda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile belediye sendikaları arasında önemli bir anlaşmazlık konusu. Bakanlık, Resmi Gazete'de yayımladığı tespitlerle belediye şirketlerinin güvenlik işyerlerini 20 numaralı "Genel işler" iş kolundan çıkarıp 19 numaralı "Savunma ve güvenlik" iş koluna alıyor. Son karar, 6 Ekim 2026 tarihli Resmi Gazete'de Trabzon Büyükşehir Belediyesi şirketi Turkuaz Otopark İnşaat ve Ticaret AŞ için yayımlandı (karar 2026/65). Tespiti Öz Güven-Sen istedi.
Tespit haritası
28 Mart 2024 (RG 32503, karar 2024/1): Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Personel AŞ'ye ait iki işyeri.
9 Nisan 2026 (RG 33219, karar 2026/16): Çorum Belediyesi Personel Ltd. Şti. Tespiti Öz Güven-Sen istedi.
15 Ağustos 2026 (kararlar 2026/50-61): Sincan Belediyesi şirketi Sinkent (Ankara), Yeşilyurt Belediyesi Personel AŞ (Malatya) ve Ribelsan (Rize). Bu tespitleri isteyenler arasında Öz Güven-Sen ve Güvenlik-İş var.
6 Ekim 2026 (RG 33392, karar 2026/65): Turkuaz Otopark AŞ (Trabzon Büyükşehir).
Kısa tarihçe
24 Aralık 2017: 696 sayılı KHK Resmi Gazete'de yayımlandı (sayı 30280). Belediyelerde taşeronda çalışan işçiler kadroya değil, belediyelerin yarıdan fazla hissesine sahip şirketlere geçirildi. Geçiş 2 Nisan 2018'de tamamlandı; Tez-Koop-İş'e göre yaklaşık 450 bin işçi belediye şirketlerine geçti.
2018 geçişindeki iş kolu kuralı: KHK ile 6356 sayılı Kanun'a eklenen geçici 7. madde, geçen işçinin iş kolu taşeron işyerinin iş kolundan farklıysa, işçinin o iş kolunda yeni açılacak bir işyerinden SGK'ya bildirilmesini öngördü. Bu işçiler, Yüksek Hakem Kurulu'nun karara bağladığı son toplu sözleşme sona erince "4. maddeye uygun şekilde", yani asıl işin iş kolundan bildirilecekti. Güvenlik emekçilerinin ilk aşamada hangi iş kolundan bildirildiği her belediyede farklı olabilir; bunu doğrulayan toplu bir kaynak bulamadık.
2018-2023, Yargıtay içtihadı: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu dönemde belediye şirketlerindeki güvenlik işini "asıl işe yardımcı iş" saydı ve Genel İşler'de kabul etti. Örneğin Turgutlu Belediyesi Personel AŞ'nin yalnızca belediye binalarını koruyan işyeri için Bakanlık 2020/3 sayılı kararla (RG 16 Ocak 2020) 19 No'lu iş kolunu tespit etmişti. Yargıtay 17 Mart 2022'de bu tespiti iptal etti ve işyerinin "Genel işler" iş kolunda olduğuna kesin olarak hükmetti (E. 2022/2765, K. 2022/3547).
12 Mayıs 2023: İşkolları Yönetmeliği değişti. Genel İşler'deki "belediye hizmetleri" satırına "belediyelerin şirketleri… diğer işkollarında faaliyet gösteren işyerleri hariç" ibaresi eklendi.
Hukuki dayanak
6356 sayılı Kanun, madde 4/2: "Bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır." Genel-İş ve Belediye-İş'in temel dayanağı bu hüküm.
6356, madde 5/1: İşyerinin iş kolunu Bakanlık tespit eder ve kararı Resmi Gazete'de yayımlar. İlgililer yayımdan itibaren 15 gün içinde dava açabilir. Mahkeme, istinaf ve Yargıtay ikişer ay içinde karar verir; Yargıtay kararı kesindir.
6356, madde 5/2 ve 5/3: "Yeni bir toplu iş sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur." "İşkolu değişikliği yürürlükteki toplu iş sözleşmesini etkilemez." Genel-İş, İZENERJİ'de yetki sürecinin ortasında yapılan değişikliğe bu hükme dayanarak itiraz etti.
6356, madde 19/7: "İşkolunu değiştirenin sendika üyeliği kendiliğinden sona erer." Üyeliklerin düşmesinin dayanağı bu madde.
6356, madde 39/4: Taraf sendikanın üyesi olmayan işçi, toplu sözleşmeden ancak dayanışma aidatı ödeyerek yararlanabilir.
5188 sayılı Özel Güvenlik Kanunu, madde 17: "Özel güvenlik personeli greve katılamaz." Grev yasağı iş koluna değil kişiye bağlı; güvenlik emekçileri Genel İşler'deyken de greve çıkamıyordu. İş kolu değişikliğinin asıl etkisi, güvenlik emekçilerinin belediye işçileriyle aynı sendikada ve aynı toplu sözleşme masasında örgütlenmesinin bölünmesi. Bakanlık ise bu yolu, grev yasağı olan güvenlik emekçilerinin belediyelerdeki grev oylamalarında etkili olmasını önleme gerekçesine dayandırıyor (Av. Mehmet Mert Sezgen'in Ankara 4. İş Mahkemesi kararına ilişkin değerlendirmesi).
Bakanlık yazısı, 26 Mart 2025: Çalışma Bakanlığı'nın E-26742869-553.01-474251 sayılı yazısı, belediye şirketlerindeki güvenlik emekçilerinin ayrı bir SGK sicilinde ve 19 No'lu iş kolunda gösterilmesini istedi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı 28 Mart'ta bunu belediyelere bildirdi (Güvenlik-İş).
11 Nisan 2025 yazısı ve İZENERJİ: Genel-İş, İzmir Büyükşehir'in İZENERJİ şirketindeki güvenlik emekçilerinin SGK kodlarının Bakanlığın 11 Nisan 2025 tarihli yazısına dayanılarak, 7 Mayıs 2025'te grev kararını astıktan yaklaşık üç saat sonra değiştirildiğini açıkladı (Evrensel). Sendika 14 Nisan'da Bakanlığa itiraz etti, 16 Nisan'da dava açtı.
Mahkemeler ne dedi?
Ankara 4. İş Mahkemesi (E. 2025/107, K. 2025/318): Bakanlığın genel yazısını iptal etti. Karara ilişkin hukukçu değerlendirmesine göre gerekçe şuydu: İş kolu tespiti her işyeri için ayrı yapılmalı ve Resmi Gazete'de yayımlanmalı; Bakanlık bir genel yazıyla bütün belediye şirketlerinde iş kolunu toplu olarak değiştiremez. Ayrıca belediyelerdeki güvenlik işi çoğunlukla yardımcı iş niteliğinde (Sezgen Hukuk). Kararın tam metnine ulaşamadık.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 38. Hukuk Dairesi: İstinafta Genel-İş lehine karar verdi. Yerel basın, Yargıtay'ın da kararı onadığını 5 Ocak 2026'da duyurdu (Egedesonsöz). Yargıtay kararının künyesine ulaşamadık.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 22 Eylül 2025 (E. 2025/5704, K. 2025/6646): Genel-İş'in Diyarbakır tespitine karşı açtığı davada yerel mahkeme ve istinaf Genel-İş'i haklı bulmuştu; Yargıtay bu kararları bozdu ve davayı oybirliğiyle, kesin olarak reddetti. Gerekçeden: "12.05.2023 tarihli değişiklik öncesi Dairemizce, belediye şirketlerince yürütülen özel güvenlik faaliyetlerinin belediye hizmetlerine yardımcı nitelikte olduğu … kabul edilmiş ise de söz konusu Yönetmelik değişikliği sonrası konunun yeniden değerlendirilmesi neticesinde; … dava konusu işyerlerinde sadece özel güvenlik görevlisi işçilerin çalıştığı … yapılan işin belediyelerin görev, sorumluluk ve imtiyazları kapsamında yer almadığı, ayrı işyeri sicil numarası ile faaliyet yürütülen işyerlerinde yapılan işin … 19 sıra No.lu savunma ve güvenlik işkolu başlığı altında yer aldığı…" Kararın dayanakları iş müfettişi raporu, ayrı SGK sicili, 2023 yönetmelik değişikliği ve 6356 madde 5/1.
Genel yazı ile tespit arasındaki fark: Mahkemeler Bakanlığın genel yazıyla yaptığı toplu değişikliği hukuka aykırı buldu. Yargıtay ise madde 5'teki usule uygun olarak Resmi Gazete'de yayımlanan işyeri bazındaki tespiti, işyerinde yalnızca güvenlik emekçisi çalışıyor ve ayrı sicil varsa yerinde gördü. Bakanlığın son bir yılda tek tek tespit yoluna gitmesi bu ayrımla uyumlu.
İşçilere etkisi
Üyelik: İş kolu değişen işçinin eski sendikadaki üyeliği kendiliğinden düşüyor (6356 md. 19/7). İZENERJİ'de yaklaşık 3 bin güvenlik emekçisinin Genel-İş üyeliği bu şekilde düştü.
Toplu sözleşme: Yeni iş kolunda yetki süreci baştan başlıyor; işçi toplu sözleşmeden ancak taraf sendikaya üye olarak ya da dayanışma aidatı ödeyerek yararlanabiliyor. İZENERJİ'de güvenlik emekçilerinin toplu sözleşme haklarından yararlanması için ayrı bir sözleşme imzalandığı bildirildi.
Antalya: Bakanlık 15 Eylül 2026'da, Antalya Büyükşehir'in Antalya İnsan Kaynakları AŞ'sinde 19 No'lu iş kolundaki Güvenlik-İş'in 798 işçiden 410'unu üye yaparak yetki şartını sağladığını tespit etti. Türk-İş ve Güvenlik-İş, öncesinde sendika değiştirme baskısı yapıldığını öne sürmüştü.
Gözler 21 Ekim'de
Turkuaz kararına karşı 15 günlük dava süresi 21 Ekim 2026'da doluyor. Ağustos'ta yayımlanan tespitlere ya da Turkuaz kararına karşı dava açılıp açılmadığına dair kamuya açık bir bilgiye ulaşamadık. Yargıtay'ın Eylül 2025 kararından sonra, yalnızca güvenlik emekçilerinin çalıştığı ayrı sicilli işyerleri için açılacak davaların zor olduğu görülüyor. Sendikaların bu noktada ayrı sicil uygulamasının kendisine itiraz edip etmeyeceği belirleyici olacak.
