Bursa'nın Orhangazi ilçesindeki, GÜRİŞ Holding'e bağlı Döktaş Dökümcülük fabrikasında patronun kriz faturasını işçilere kesmeye hazırlandığı ortaya çıktı. İşçilerin anlatımına göre fabrika yönetimi, çalışanları tek tek görüşmeye çağırarak ücretlerinde yüzde 20 indirim yapılmasını istiyor; görüşmelerde işçilere, bu indirimi "kendi rızalarıyla" kabul ettiklerini gösteren belgeler imzalatılmak isteniyor.
İşçi Sendika Servisi'nin Evrensel'de yer alan haberine göre indirimi kabul etmeyen ve belgeyi imzalamayan işçilere fesih söylemiyle gözdağı veriliyor; bazı işçilerin görev yerleri istekleri dışında değiştirildi. Bursa Hakimiyet'in aktardığına göre bazı çalışanlara yönetim tarafından "İster çalışın, ister çalışmayın" denildiği de ileri sürüldü. Fabrikada yetkili sendika olan Türk Metal'in temsilcilerinden henüz bir açıklama gelmedi. Yerel basına göre bazı işçiler sendikanın süreçteki tutumuna da tepkili.
"Bizler köle değiliz"
Kira, gıda ve ulaşım giderlerinin altında ezildiklerini söyleyen işçiler, mevcut ücretle bile geçinemezken yüzde 20'lik kesintiyi kabul etmeyeceklerini açıkladı. Bursa Hakimiyet'e konuşan işçiler şöyle dedi: "Bizler köle değiliz. Alın terimizin, 8 saatlik mesaimizin karşılığını istiyoruz. Yaşanan ekonomik şartlar ortadayken bu oranları kabul etmemiz imkânsız. Baskılarla bizi sindirmeye çalışıyorlar."
Yerel basın, paylaşılan bilgilerde şu ana kadar gerçekleşmiş bir işten çıkarma ya da sayı bulunmadığını not ediyor; ancak işçiler, baskıların toplu işten atmalara dönüşmesinden kaygılı.
Kâr işçinin, kriz patronun değil
İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) 2025 "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu" listesinde Döktaş 199. sırada yer alıyor; şirketin 2025'teki üretimden satışları 13 milyar 62 milyon TL. Türkiye'nin en büyük 200 sanayi kuruluşu arasındaki bir fabrikada ücret kesintisi bir "zorunluluk" değil; krizin faturasını işçinin sofrasına kesip sermayenin kârını korumaya dönük bir tercih.
Evrensel'in 3 Kasım gecesi yayımladığı ikinci habere göre Döktaş, 2025'te 2 bin 672 çalışanıyla 13,96 milyar lira net satış geliri ve 1,54 milyar lira faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr (FAVÖK) elde etti; şirket son üç yıldır kurumlar vergisi ödemedi. (İSO listesindeki 13 milyar 62 milyon TL üretimden satışları gösteriyor; Evrensel'in verdiği rakam net satışlar.) Bir buçuk milyarlık işletme kârı açıklayan bir şirketin, üç yıldır kurumlar vergisi ödemezken işçinin ücretinden beşte birini kesmeye kalkması, krizin kime ödetildiğini açıkça gösteriyor.
Hukuki çerçeve: "Rıza belgesi" neden tartışmalı?
Ücretin düşürülmesi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 22. maddesi anlamında çalışma koşullarında esaslı değişikliktir. Kanuna göre işveren böyle bir değişikliği ancak işçiye yazılı olarak bildirerek yapabilir; işçinin altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmediği değişiklik onu bağlamaz. İşçinin kabul etmemesi halinde işveren, değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını ya da başka bir geçerli fesih nedeni bulunduğunu yazılı olarak açıklamak ve bildirim süresine uymak zorundadır; işçi de bu durumda iş güvencesi hükümlerine göre dava açabilir. Aynı madde, işçinin görev yerinin rızası dışında değiştirilmesini de esaslı değişiklik olarak koruma altına alır.
Fabrikada toplu iş sözleşmesi varsa durum işçi lehine daha da açıktır: 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 36. maddesine göre iş sözleşmeleri toplu iş sözleşmesine aykırı olamaz; sözleşmede aksine bir hüküm yoksa yalnız işçi lehine olan hükümler geçerlidir. Toplu sözleşmeyle belirlenen ücretin altına, işçiye tek tek imzalatılan bir "rıza belgesi" ile inilmesi bu nedenle hukuken tartışmalıdır. Belgeyi imzalamayan işçinin bu nedenle işten çıkarılması ise geçerli bir fesih nedeni oluşturmaz.
