İzmir Ege Serbest Bölge'de faaliyet gösteren Digel Tekstil'de, işten atmalara ve sendikal haklara yönelik saldırılara karşı 17 Ocak 2025'te başlayan direniş, toplu iş sözleşmesinin (TİS) imzalanmasıyla kazanımla sonuçlandı. TEKSİF Sendikası sözleşmenin imzalanmasının ardından yaptığı açıklamada "664 gündür devam eden direnişin" kazanımla bittiğini duyurdu. TEKSİF Genel Başkan Danışmanı Makum Alagöz de 14 Kasım sabahı paylaştığı açıklamada direnişin "bugün Digel Tekstil'de toplu iş sözleşmesinin imzalanmasıyla" sonuçlandığını bildirdi.
Gün sayısına ilişkin not: Emek Pusulası, 29 Eylül 2026'daki haberinde direnişin 621. gününde olduğunu yazmıştı; bu sayım 17 Ocak 2025'i birinci gün kabul eder. Aynı hesapla 14 Kasım 2026 direnişin 667. günüdür. Sendika açıklamalarında 664 ve 665 gün ifadeleri yer alıyor; imzanın tam tarihi kamuoyuyla paylaşılmadı.
14 işçi kapıda, üyeler içeride direndi
Evrensel'in aktardığına göre direniş boyunca 14 işçi işten çıkarıldı. Atılan işçiler fabrika önündeki direniş çadırında sendikal örgütlülüklerinin tanınması ve toplu sözleşme hakkı için mücadele ederken, fabrika içindeki sendika üyeleri de örgütlülüklerini korudu. TEKSİF, kazanımın yalnızca 14 direnişçinin değil, içerideki üyelerin ve dayanışma gösteren kurumların ortak başarısı olduğunu vurguladı.
Sözleşmenin imzalanmasıyla 16 Kasım 2026'da başlatılması planlanan grev kararı ve direniş çadırı sona erdirildi. Direniş sürecinde tazminatsız çıkarılan ve bugüne kadar haklarını alamayan işçilerin alacaklarının ödenmesi konusunda da anlaşmaya varıldı.
Sözleşme neler getiriyor?
Ekmek ve Gül'ün aktardığı sendika açıklamasına göre patronun "sıfır zam" dayatması ve işten atma tehdidi püskürtüldü. Sözleşmeye göre ücret artışları bundan sonra asgari ücrete yapılacak zam oranının 2 puan üzerinde uygulanacak. Mevcut sosyal haklar ve yan ödemeler de enflasyona göre değil, asgari ücret artış oranına göre yükseltilecek. Bugüne kadar patronun tek taraflı inisiyatifine bağlı "yan hak" olarak verilen bütün sosyal haklar sözleşme kapsamına alındı; yalnızca sendika üyelerine 15 günlük ikramiye hakkı tanındı ve ikramiye aylık ücretlere bölünerek ödenecek.
Kazanımların bir bölümü doğrudan işyerindeki güç ilişkileriyle ilgili. Sözleşmeyle işyerinde sendika baştemsilcisi ve temsilciler bulunacak, kadın komiteleri kurulacak, izin kurulunda sendika üyeleri görev alacak. Evrensel'in aktardığına göre işçiler böylece çalışma yaşamını ilgilendiren konularda söz sahibi olacak; bugüne kadar tek tek karşılaşılan sorunlar sendikal örgütlülük aracılığıyla ortak biçimde ele alınabilecek.
Tacize ve mobbinge karşı da bir mücadele
Digel'deki mücadele yalnızca işten atmalara ve ücret gaspına karşı verilmedi. Ekmek ve Gül'e göre TEKSİF ve Digel işçileri, fabrikada kadın işçilere yönelik şiddet, taciz, mobbing ve ayrımcılığı raporlaştırarak kamuoyunun gündemine taşıdı. Kadın işçiler, sendikal örgütlenmenin ardından işyerinde mobbing ve tacizin azaldığını ifade ediyor. Sözleşmeyle kurulacak kadın komiteleri, bu deneyimin işyerinde kalıcı bir mekanizmaya dönüşmesi anlamına geliyor.
Hukuki çerçeve: Sözleşme, grev ve sendikal güvence
Anayasa'nın 51. maddesi işçilere sendika kurma ve sendikaya serbestçe üye olma hakkını, 53. maddesi toplu iş sözleşmesi yapma hakkını, 54. maddesi ise toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması hâlinde grev hakkını tanır. Bu hakların uygulanması 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile düzenlenir.
6356 sayılı Kanun'un 60. maddesine göre grev kararı, arabulucu sürecinin sonunda düzenlenen uyuşmazlık tutanağının tebliğinden itibaren 60 gün içinde alınabilir ve yine bu süre içinde, altı iş günü önceden karşı tarafa bildirilecek bir tarihte uygulamaya konulabilir. Emek Pusulası'nın 29 Eylül'de aktardığı gibi Digel'de yetki mahkemece onanmış, uyuşmazlık arabulucuya taşınmıştı; 16 Kasım'a planlanan grev bu yasal takvimin son aşamasıydı. Sözleşme ancak işçiler grevi fiilen uygulanabilir bir tehdit hâline getirdiğinde imzalandı.
Aynı Kanun'un 36. maddesi toplu iş sözleşmesinin süresinin bir yıldan az, üç yıldan fazla olamayacağını; 39. maddesi ise taraflardan birinin imzalanan sözleşmeyi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na göndermesini düzenler. Sözleşmenin süresi sendika açıklamalarında yer almadı. 25. madde ise sendikaya üyelik ve sendikal faaliyet nedeniyle işten çıkarmayı yasaklar; bu nedenle çıkarılan işçi, işe iade davası açabileceği gibi en az bir yıllık ücreti tutarında sendikal tazminat talep edebilir. Digel'de atılan işçilerin bir bölümünün daha önce yargıda haklı bulunduğu ve sendikal tazminat kararları alındığı Emek Pusulası'nın Eylül haberinde aktarılmıştı.
Ekonomik kriz gerekçesiyle işten çıkarmaların, fabrika kapatmaların ve hak gasplarının yoğunlaştığı bir dönemde Digel işçilerinin kazanımı, yasada yazan hakların ancak örgütlü güçle hayata geçtiğini bir kez daha gösterdi. 14 işçinin kapıda, sendika üyelerinin içeride gösterdiği sabır, serbest bölgelerdeki tekstil işçileri için somut bir örnek.
