27 Ekim 2026 tarihli mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanan 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nın "Kamuda İnsan Kaynakları" bölümüne yeni bir tedbir eklendi. 961.2 numaralı tedbirde şu ifade yer alıyor: "Kamu personeli ücret sistemi sadeleştirilecek, ücret düzeyleri görev ve sorumluluk esasına dayalı olarak yeniden düzenlenecektir." Faaliyet tanımına göre farklı statülerdeki tüm kamu personelinin ücret sistemleri analiz edilecek ve "unvanların iş güçlüğü, yetki ve sorumluluk düzeylerini esas alan" yeni bir sistem kurulacak.
Programa göre Haziran 2026 itibarıyla kamuda 5 milyon 417 bin 126 kişi çalışıyor: 3 milyon 582 bin 25'i kadrolu, 419 bin 801'i sözleşmeli, 1 milyon 267 bin 501'i işçi statüsünde. Çalışmadan Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği sorumlu olacak; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı işbirliği yapacak. Bu tedbir 2026 programında yoktu; geçen yılki programda yalnızca pilot düzeyde iş analizi yapılması öngörülüyordu ve bu analizin tamamlanıp tamamlanmadığı açıklanmadı.
Programda takvim de tutar da yok
Programda yeni ücret tutarları, zam oranları ya da uygulama takvimi bulunmuyor. Hangi statülerin aynı sisteme alınacağı, kamu işçilerinin toplu iş sözleşmesiyle belirlenen ücretlerinin nasıl ele alınacağı da belirsiz. Bütçe varsayımlarında memur maaş artışları Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararı doğrultusunda Ocak'ta yüzde 5, Temmuz'da yüzde 4 artı enflasyon farkı olarak hesaplanmış; personel giderlerinin milli gelire oranının ise yüzde 6,7'den 6,4'e düşürülmesi hedefleniyor.
Toplu sözleşme hakkı belirsiz bırakıldı
Kamu işçilerinin ücreti bir yönetmelikle değil, Anayasa'nın 53. maddesi ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu uyarınca sendikanın imzaladığı toplu iş sözleşmesiyle belirlenir. Memur ve sözleşmeli personelin mali hakları da Anayasa'nın 128. maddesi ve 4688 sayılı Kanun'a göre toplu sözleşme sürecinin konusudur. Dolayısıyla "görev ve sorumluluk esaslı" yeni bir sistem, ancak kanunla ve bu toplu pazarlık haklarına dokunmadan kurulabilir. Programın bu güvenceye hiç değinmemesi, sendikaların en başta sorması gereken sorudur.
"Sadeleştirme" sözü masum görünse de aynı programın personel giderini milli gelire oranla düşürmeyi hedeflemesi, yeni sistemin bir zam değil bir tasarruf aracı olarak tasarlandığını gösteriyor. "Görev ve sorumluluk" ölçütü, kamu emekçileri arasındaki ücret farklarını açmaya, performans ve unvan üzerinden bölmeye elverişli. 1,27 milyon kamu işçisinin toplu sözleşme hakkı ve memurların toplu pazarlığı, masaya oturulmadan yazılacak bir ücret cetvelinin altında kalmamalı. Kamu emekçisinin talebi açık: Önce enflasyon karşısında eriyen ücretin telafisi, sonra herkesin katıldığı şeffaf bir pazarlık.
