Antep'te makine halısı üreten Merinos fabrikasında işçilere "sosyal medya kullanımına ilişkin beyan ve taahhütname" imzalatıldığı ortaya çıktı. Evrensel'in 24 Ekim'de yayımladığı habere göre altı maddelik belge, işçilerin sosyal medyada ve basına verdikleri bilgilerde "İşverene sadakat yükümlülüğünü" koruyacaklarını taahhüt etmelerini istiyor.
Taahhütnamede işçinin, Merinos'un "ticari itibarına, kurumsal kimliğine veya marka değerine" zarar verebilecek paylaşım yapmayacağını, şirketin yazılı onayı olmadan Merinos veya çalışanları adına açıklama yapmayacağını ve "Merinos ile ilgili olumsuz bir paylaşım veya açıklamayla karşılaşması halinde durumu gecikmeksizin" yöneticisine ya da insan kaynaklarına bildireceğini kabul etmesi isteniyor. Yükümlülükler iş sözleşmesi sona erdikten sonra da sürüyor; aykırılığın "haklı veya geçerli nedenle" fesih sebebi olabileceği, şirketin tazminat ve suç duyurusu dahil yasal yollara başvurma hakkının saklı olduğu yazıyor.
"Köle değil, işçiyiz"
İşçiler, işyerindeki ağır koşulların Antep İşçi Postası gibi yerel sosyal medya hesaplarında sık sık paylaşıldığını, belgenin bunu susturmak için hazırlandığını söylüyor. Evrensel'e konuşan bir Merinos işçisi, "Amaç içeride yaşadığımız haksızlıkları, ağır çalışma koşullarını veya bir iş kazasını dışarıya duyurmamızı engellemek" dedi ve ekledi: "Biz köle değiliz, işçiyiz. Anayasal hakkımız olan ifade özgürlüğümüzün ve hak arama hürriyetimizin elimizden alınmasını kabul etmiyoruz." İşçiler belgenin aynı zamanda düşük zamlara karşı olası eylemlerin önünü kesmeyi amaçladığını düşünüyor.
BİRTEK-SEN: Belge derhal iptal edilsin
BİRTEK-SEN Genel Başkanı Mehmet Türkmen, patronun "işçilere birbirlerini ihbar etme onursuzluğu" dayattığını söyledi: "İmzalatılan belgenin hiçbir hukuki dayanağı yok." Türkmen, işçilerin büyük çoğunluğunun okumaya fırsat bulmadan imzalamaya zorlandığını belirterek belgenin ve uygulamanın iptal edilmesini, bunun işçilere ve kamuoyuna açıklanmasını talep etti.
Türkmen'e göre eskiden bir makinede üç kişi çalışırken bugün tek kişi bakıyor; dokuma kalfalarının asgari ücretin dört katı olan aylıkları, bir buçuk ile iki katına geriledi. Çalışma ekonomisi doktoru Murat Özveri de sadakat borcunun zaten yasal bir yükümlülük olduğunu, taahhütnameye aykırılığın İş Kanunu'nun 25/2. maddesi uyarınca haklı fesih nedeni sayılacağının yazılmasının ise işçinin feshe karşı yargı yolunu önceden sınırlama çabası olduğunu ve "hukuken geçersiz" olduğunu söyledi.
Servet patronda, susturma işçiye
Evrensel'in aktardığına göre Merinos, makine halısında yaklaşık yüzde 10 pazar payıyla dünyada ilk sırada ve yüzden fazla ülkeye ihracat yapıyor; sahibi Erdemoğlu Holding, Başpınar OSB'de 300 milyon dolarlık yeni bir ham madde tesisini faaliyete geçirdi. Geçen yıl "daralma" gerekçesiyle işçi sayısını 5 binden 3 bin 500'e düşüren şirkette çalışan sayısı bugün yeniden 4 bin 100'e çıktı. Taahhütname, kârı büyüten emeğin, koşullarını konuşma hakkını bile patronun izni altına sokma girişimi olarak işçilerin örgütlü tepkisini bekliyor.
