İzmir Aliağa'daki HABAŞ demir çelik fabrikasında 9 Kasım'daki patlamada 19 işçinin can vermesinin dördüncü gününde, üretime dönmeye zorlanan işçiler 13 Kasım sabahı fabrika önünde Çanakkale asfaltını ve sanayi yolunu trafiğe kapattı. İşçiler, patlama alanının bağımsız kurumlarca incelenmesini, enkaz kaldırılıp iş güvenliği önlemleri eksiksiz alınana kadar üretimin durdurulmasını ve tüm çalışanların ücretli izne çıkarılmasını talep etti.
Eylemin fitilini sabah vardiyasında ateşlenen telefon yasağı yaktı. Ege İşçi Birliği Sözcüsü Yücel Memiş, fabrika girişinde işçilerin telefonlarına el konulmaya çalışıldığını söyledi: "19 kişinin katledildiği fabrikada hâlâ işçileri üretime çağıranların, işçiler seslerini duyurmasın diye telefonlarına el koymaya çalışanların baskıları daha ne kadar sürecek?" Memiş, işçilerin sorusunu da aktardı: "Aynı üretime girdiğimizde toplu ölüm pususuna nerede yakalanacağız?"
TOMA, kalkan, gözaltı
Evrensel muhabiri Emirhan Durmaz'ın aktardığına göre jandarma komutanı işçilerden yolu açmalarını istedi; işçiler "Yalnızca fabrika önünde bekleyerek taleplerimizi kabul ettiremeyiz" diye karşılık verdi. Ardından bölgeye TOMA getirildi, jandarma işçileri kalkanlarla sürerek ve darbederek gözaltına aldı. Ege İşçi Birliği, Memiş dahil 20'ye yakın kişinin gözaltına alındığını açıkladı; BBC Türkçe de ajans videolarında işçilerin kolluk müdahalesiyle gözaltına alındığının görüldüğünü bildirdi. Evrensel muhabirleri Hatice Çoruk ve Emirhan Durmaz da gözaltına alınmak istendi; Durmaz'ın kolu büküldü, diğer gazetecilerin araya girmesiyle gözaltı gerçekleşmedi. Bir jandarmanın çekim yapan bir gazetecinin telefonuna vurduğu da kayda geçti.
Gözaltı noktasına gelen bir işçi yakını oturma eylemi başlattı: "Üç gün kapanmadı fabrika; bir yas tutarsın, bir göstermelik bir şey yaparsın bari! Ne bir tane istifa var." Bu haberin yazıldığı saatlerde gözaltındakilerin serbest bırakıldığına dair bir açıklama yoktu.
Türk Metal kapıda, işçiler tepkili
Aynı gün Türk Metal yöneticileri katliamın beşinci gününde ilk kez fabrika önünde basın açıklaması yaptı. Evrensel'e göre işçiler sendika yönetimini "5 gündür fabrika çalışırken neredeydiniz?" sorusuyla karşıladı. BBC Türkçe'nin aktardığına göre Memiş, işçilerin sendika temsilcilerini alandan kovduğunu söyledi; temsilciler ise cenaze ve taziyeleri organize ettikleri için açıklama yapamadıklarını savundu.
İSİG Meclisi'nin verilerine göre HABAŞ işletmelerinde 1999'dan bu yana en az 45 işçi yaşamını yitirdi; son patlamadan önceki bir ay içinde aynı fabrikada iki işçi daha öldü. Soruşturmada 9 kişi tutuklandı, Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran ile bir şüpheliye ev hapsi verildi. Olayla ilgili RTÜK yayın yasağı sürüyor.
Yasa, ölüm pususundan kaçınma hakkı tanıyor
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 13. maddesi, ciddi ve yakın tehlikeyle karşılaşan çalışanın iş sağlığı ve güvenliği kuruluna, yoksa işverene başvurarak tehlikenin tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasını isteyebileceğini düzenler. Kurul ya da işveren talep doğrultusunda karar verirse çalışan, tedbir alınana kadar çalışmaktan kaçınabilir; bu sürede ücreti ve diğer hakları saklıdır. Ciddi, yakın ve önlenemeyen tehlikede ise çalışan başvuru beklemeden işyerini terk edebilir ve bu nedenle hakları kısıtlanamaz. Umut-Sen de 13 Kasım'da HABAŞ işçilerine bu hakkı hatırlatarak "Bu hakkınızı kullanmanız sebebiyle sizi kimse işten çıkaramaz ve ücretinizi kesemez" çağrısı yaptı ve dilekçe örneği paylaştı. 19 işçinin can verdiği bir fabrikada güvenlik talep eden işçiye TOMA ile yanıt vermek, yasanın değil sermayenin yanında durmaktır.
Emeğin Gündemi bülteninde HABAŞ önündeki müdahaleyi, Amasra'da ocaktan çıkan madencileri ve İspanya'daki genel grevi izleyebilirsiniz: Emeğin Gündemi, 13 Kasım.
