Bursa'nın İnegöl ilçesinde, Süleymaniye Mahallesi OSB Havalanan Caddesi'ndeki, Bursada Bugün'ün Özdilek'e ait olduğunu yazdığı depo inşaatında (İnegöl Online ve İnegöl Yerel Haber firmayı yalnızca "bir tekstil firması" olarak anıyor) çalışan işçiler, yaklaşık üç aydır emeklerinin karşılığını alamadıkları için 3 Kasım'da işi durdurdu. İşçilerin çalışmayı bırakmasıyla inşaattaki faaliyetler de durdu. e-İnegöl'ün aktardığına göre fabrika önündeki buluşmaya yaklaşık 150 işçi katıldı.
Bursada Bugün'ün haberine göre işçilerin ücretleri inşaatı yürüten taşeron firma tarafından ödenmiyor; yaşanan ödeme sorununun ilk kez yaşanmadığı da öğrenildi. İşçilerin tepkisi üzerine firma yetkilileri, işçiler arasından belirlenen 10 kişilik heyetle görüştü. e-İnegöl'e göre görüşmede yetkililer işçilerden kendilerine süre vermelerini istedi. Biriken ücretlerin ne zaman ödeneceği ise netlik kazanmadı. 4 Kasım öğle saatleri itibarıyla ücretlerin ödendiğine ya da işçilerin işbaşı yaptığına dair bir habere ulaşılamadı. Taşeron firmanın adı yerel basında yer almadı.
Taşeron zinciri, işçinin cebinden geçiyor
İnşaat sektöründe ücretin aylarca ödenmemesi istisna değil, kuraldır. İşi taşerona veren büyük şirket "doğrudan ilgimiz yok" der; taşeron "hak edişimi alamadım" der; aradaki boşlukta kalan, kirasını, faturasını, çocuğunun okul masrafını ödeyemeyen işçidir. İnegöl'deki işçiler bu zinciri işi durdurarak kırdı: Üretim durmadan patronların masaya oturmadığını bir kez daha gösterdiler.
Hukuki çerçeve: İş bırakma işçinin hakkı
4857 sayılı İş Kanunu'nun 34. maddesine göre ücreti ödeme gününden itibaren 20 gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Bu kaçınma toplu bir nitelik kazansa da grev sayılmaz; bu nedenle işçilerin iş sözleşmeleri feshedilemez, yerlerine yeni işçi alınamaz, işleri başkasına yaptırılamaz. Gecikmiş ücrete mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir. Ücreti ödenmeyen işçi, 24/II-e maddesi uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshederek kıdem tazminatı dahil alacaklarını da isteyebilir.
Sorumluluk yalnız taşerona ait mi? İş Kanunu'nun 2. maddesine göre asıl işveren-alt işveren ilişkisinde asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili yükümlülüklerden alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur; yani işçiler ücret alacaklarını asıl işverenden de isteyebilir. Ancak Yargıtay, bir inşaat işinin bütünüyle bir müteahhide verildiği durumlarda işi veren bina sahibini "ihale makamı" sayıp asıl işveren olarak kabul etmiyor. Bu nedenle Özdilek'in, ya da işi veren firmanın, sorumluluğu, işin nasıl verildiğine ve aradaki sözleşme ilişkisine göre belirlenecek; işçilerin alacaklarını güvenceye almak için sendika ve avukat desteğiyle hızla başvuru yapmaları önem taşıyor.
