İstanbul Üsküdar'daki Nef Reserve Kandilli konut projesinde çalışan inşaat işçileri, yüklenici Metreküp İnşaat'ın konkordato ilan etmesinin ardından ödenmeyen ücretleri için eylemde. Yaklaşık 200 işçi 11 Kasım'da şantiye önünde bir araya geldi; 12 Kasım'da ise otobüslerle Maslak'a geçerek şirketin merkezinin bulunduğu Olive Plaza önünde toplandı. İşçiler, alacakları hesaplarına yatırılana kadar oradan ayrılmayacaklarını açıkladı.
Eylemi Evrensel, İHA, Medyascope ve soL haber duyurdu. Dev Yapı-İş'in açıklamasına göre şantiyedeki işçiler arasında İnşaat-İş, Dev Yapı-İş ve Yapı Yol-İş üyeleri de bulunuyor. Olive Plaza önündeki eylem, Patronların Ensesindeyiz Mücadele ve Dayanışma Ağı'nın çağrısıyla yapıldı.
"Dört aydır çalışıyoruz, bir aylığımızı alabildik"
İşçilerin anlattıkları, alacakların iki ila dört aya yayıldığını gösteriyor. Van'dan gelen bir işçi soL'a "Yaklaşık dört aydır çalışıyoruz. Dört aya giriyoruz ama yalnızca bir aylığımızı alabildik" dedi. İHA'ya konuşan işçilerden Fehmi Erkoçmaz, "2-3 aydır paramızı doğru düzgün alamıyoruz. Eve para gönderemiyoruz. Çoluk çocuk evde para bekliyor" diye konuştu. Taşeron firmada şantiye şefi olduğunu söyleyen Hasan Yılmaz da ödemelerin sürekli "2 gün sonra, 3 gün sonra, 1 hafta sonra" denilerek ertelendiğini anlattı.
İşçiler, hak aramaktan vazgeçirmek için şantiye kampında yemeğin, sıcak suyun, elektriğin ve kaloriferlerin kesildiğini söylüyor. Medyascope'a konuşan bir işçi, "Paramızı almadan göndermek için yemeğimizi kesiyorlar. Çocuklarımız okuyor, para gönderemiyoruz" dedi. Bir başka işçi, şirketin hacizlerden korunmak için konkordato ilan ettiğini belirterek "Kendilerini koruyorlar ama bizi kim koruyacak?" diye sordu.
Patron ödeme sözü verdi, taşeron alacakları belirsiz
Patronların Ensesindeyiz temsilcisi Selahattin Kural, ağın avukatının da içinde olduğu bir heyetin şirket yetkilileriyle görüştüğünü açıkladı. Kural'ın aktardığına göre şirket ödemenin yapılabileceğini söyledi, ancak taşeronlara bağlı çalışan işçilerin alacakları için henüz bir adım atılmadı. Kural, yevmiyelerin, fazla mesai ücretlerinin ve hafta tatili alacaklarının tamamının ödenmesini istediklerini belirterek "Tüm işçi alacakları bugün arkadaşların hesaplarına ödenmediği takdirde hiçbir yere gitmiyoruz" dedi. Eylem saatlerinde ödemenin yapıldığına dair bir açıklama yoktu.
Hukuk ne diyor?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesi, asıl işvereni alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumlu tutar. Yani taşeron firmalar üzerinden çalıştırılan işçilerin ücretlerinden yüklenici de sorumludur. Aynı kanunun 34. maddesi ise ücreti ödeme gününden itibaren 20 gün içinde ödenmeyen işçiye iş görmekten kaçınma hakkı tanır; bu nedenle iş bırakmak grev sayılmaz ve işten çıkarma gerekçesi yapılamaz.
Konkordato da işçi alacaklarını silmez. İcra ve İflas Kanunu'nun 206. maddesi, işçilerin son bir yıl içinde doğan ücret ve benzeri alacaklarını birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar arasında sayar. Konkordato projesinin tasdik edilebilmesi için imtiyazlı alacakların, alacaklı feragat etmedikçe tam ödenmesi gerekir. Ancak konkordato süreci aylar sürebiliyor; bu süre boyunca kira, okul ve gıda masrafını ödeyemeyen işçi için hukuki sıralama bir teselliden ibaret kalıyor.
Borcu sermaye yapar, bedelini işçi öder
İnşaat sektöründe yüklenici, taşeron ve alt taşeron zinciri, kâr yukarıda toplanırken riskin aşağıya, en çok da memleketinden çalışmaya gelen inşaat işçisine yıkıldığı bir düzen kuruyor. Holdingler hacizlerden konkordato ile korunurken işçinin hiçbir koruma kalkanı yok; tek güvencesi kendi örgütlülüğü. Kandilli'de ve Maslak'ta direnen işçilerin sözleri bunu özetliyor: "Biz dilenci değiliz, hakkımızı istiyoruz."
