Marmara Denizi'nde 2 Eylül gecesi Silivri açıklarında M/T Alsu tankeriyle çarpışarak batan Tuğberk İmamoğlu gemisinin mürettebat aileleri, yakınlarının naaşlarını denizin dibinde bırakmamak için yeniden alanda. Umut-Sen'in aktardığına göre acılı ailelere aramaların sonlandırılacağı bildirildi, TPAO'nun derin su gemisi Mukavemet bölgeden alelacele çekildi; aylardır Silivri sahilinde nöbet tutan ailelerin çadırı da kaldırılmak isteniyor.
Aileler bu gidişata karşı bugün saat 14.30'da Silivri'de, Sahil Zabıta Amirliği önünde basın açıklaması yapacak. Umut-Sen, "Devlet bizim mal ve can güvenliğimizden sorumludur" diyerek herkesi ailelerin yanında olmaya çağırdı: "İhmalkâr sizsiniz, öldüren sizsiniz, bir naaşı bile çok gören yine sizsiniz. Kayıp mürettebatın naaşları bulunmalı!"
Bir naaş çıktı, sekizi hâlâ dipte
İskenderun'dan Karadeniz Ereğli'ye 4 bin 199 ton rulo sac ve inşaat demiri taşıyan gemideki 10 denizciden kaptan Yaşar Kayhan'ın naaşına Eylül ortasında ulaşılmıştı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu 17 Eylül'de "Denizden artık bir insan çıkarma ihtimalimiz zor gözüküyor" demişti. Ailelerin ısrarlı mücadelesiyle TPAO'ya ait Mukavemet gemisi kazadan 52 gün sonra, 24 Ekim'de bölgeye gönderildi ve ikinci kaptan Rahmi Temel'in naaşı yaklaşık 720 metre derinlikten çıkarıldı. "İmkânsız" denilen şeyin mümkün olduğu böylece görüldü.
Aileler 2 Kasım'da yaptıkları açıklamada aramaların hızlandırılmasını, Akdeniz'de 554-649 metre derinlikten 13 naaş çıkaran Optimus Prime gemisinin de Silivri'ye sevk edilerek Mukavemet'le birlikte çalışmasını istemişti. Üç gün sonra gelen haber ise aramanın genişletilmesi değil, bitirilmesi oldu. Sekiz deniz işçisi hâlâ batıkta.
Hukuki çerçeve: Arama da soruşturma da devletin yükümlülüğü
Anayasa'nın 17. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 2. maddesi, devlete yaşamı korumanın yanında ölümlerin ardından etkili bir soruşturma yürütme yükümlülüğü de yükler. Anayasa Mahkemesi ve AİHM içtihadında "usul yükümlülüğü" denilen bu ödev, olayın bütün yönleriyle aydınlatılmasını, delillerin toplanmasını ve ölenlerin yakınlarının sürece etkin biçimde katılmasını kapsar. Ulaşılabildiği kanıtlanmış naaşların ve batıktaki delillerin, imkân varken yeterli çaba gösterilmeden bırakılması bu yükümlülük bakımından ciddi soru işaretleri doğurur; ailelerin bilgi alma talebi de bu katılım hakkının parçasıdır.
Çarpışmada kusuru bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 85. maddesindeki taksirle öldürme hükümleri uygulanır; birden fazla kişinin ölümünde ceza 2 yıldan 15 yıla kadar hapistir. Soruşturmayı Silivri Cumhuriyet Başsavcılığı yürütüyor. Gemiadamları 854 sayılı Deniz İş Kanunu'na tabidir; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gemi işletenlerine risk değerlendirmesi ve önleyici tedbir yükümlülüğü getirir. Türkiye'nin taraf olduğu ILO Denizcilik Çalışma Sözleşmesi (MLC 2006) de gemi sahibinin, denizcinin ölümü halinde mali güvence sağlamasını şart koşar.
Denizde ölen de işçidir. Sermayenin yükünü taşırken can veren sekiz deniz işçisinin bedenleri, "maliyet" hesabına kurban edilemez.
