Emek Partisi (EMEP) Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, Ankara Sincan'da transformatör ve anahtarlama ürünleri üreten Astor Enerji fabrikasında işçilerin elektronik cihazlarla takip edilmesini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'a sordu. Evrensel'in aktardığına göre Karaca, gazetenin ekimdeki "Astor'da İşçilere Çipli Takip" haberini soru önergesiyle Meclis gündemine taşıdı. Uygulamayı ilk duyurduğunda biz de yazmıştık.
"Hayvan değiliz sonuçta"
Önergeye göre işçilerin mesai boyunca boyunlarında taşımak zorunda oldukları cihazlarla fabrika içindeki konumları, hareketleri ve belirli alanlarda geçirdikleri süreler kaydediliyor. Yaklaşık üç ay önce başlatılan uygulama bölüm bölüm yaygınlaştırıldı; işçiler tuvalete giderken ya da dinlenme alanlarındayken bile cihazları çıkaramıyor. Karaca, bir işçinin şu sözlerini aktardı: "Başımıza gönderdikleri o çavuş dedikleri adamlar yetmiyormuş gibi bir de gelmişsin bana çip takıyorsun. Hayvan değiliz sonuçta." Şirket ekimde Evrensel'e verdiği yanıtta uygulamayı doğrulamış, ancak amacın mola ve dinlenme sürelerini denetlemek olmadığını savunmuştu.
Karaca, Bakanlığa toplanan verilerin ücret, prim, performans değerlendirmesi ya da işten çıkarma kararlarında kullanılıp kullanılmadığını, dijital gözetimin yarattığı psikolojik baskı ve iş kazası risklerinin araştırılıp araştırılmadığını ve Bakanlığın bu uygulamayı önlemek için "hangi somut adımları" atacağını sordu. Son beş yıldaki iş sağlığı ve güvenliği denetimleri, iş kazaları ve meslek hastalıkları da önergede yer aldı.
Patronun kârı yüzde 88 arttı, işçiye ara zam yok
Önergede Astor'un ana hissedarı Geçgel ailesinin serveti de gündeme geldi. Karaca'ya göre şirket hisseleri halka arzdan sonra üç yılda yaklaşık 31 kat değer kazandı; şirket 2026'nın ilk yarısında net kârını yüzde 88 artırarak 4,6 milyar liraya çıkardı. Buna karşılık Temelli yerleşkesindeki işçiler enflasyon karşısında ara zam alamıyor, günlük hedefler tutmayınca primleri kesiliyor.
Karaca, şirketin son beş yılda SGK prim teşviklerinden, İŞKUR desteklerinden ve İşsizlik Sigortası Fonu'ndan ne kadar yararlandığını ve temel hakları ihlal eden işletmelerin teşviklerinin durdurulup durdurulmayacağını da sordu. Önergede, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın fon soruşturmasında Feridun ve Enver Geçgel hakkındaki mal varlığı tedbirlerinin 26 Eylül'de kaldırılmasına ve TMSF'nin "gönüllü iade" hesabına 5 milyar lira ödendiği iddiasına da yer verildi.
Nepalli işçiler ve "yeni nesil çalışma"
Karaca, sayıları binlere yaklaştığı belirtilen Nepalli göçmen işçilerin düşük ücretle, güvencesiz koşullarda çalıştırıldığını, fabrikada ya da sekiz kişilik odalarda barındırıldığını aktararak çalışma izinleri, ücretler ve sosyal güvenlik kayıtlarına ilişkin denetimleri sordu. Bakan Işıkhan'ın 6 Ekim'de TİSK ve işçi konfederasyonlarıyla görüştüğü "yeni nesil çalışma modelleri"nin dijital gözetim ve algoritmik performans denetimini kapsayıp kapsamadığı da önergedeki sorular arasında.
Önerge henüz yanıtlanmadı. Ama soru şimdiden açık: Kâr rekorları kıran bir şirketin, işçinin tuvalete gidişini bile kayda geçirmesi teknolojik bir yenilik değil, sömürünün sıkılaştırılmasıdır. Buna karşı en etkili güvence, işyerinde örgütlü işçi gücüdür.
