DİSK Araştırma Merkezi (DİSK-AR), TÜİK'in 3 Kasım'da açıkladığı Ekim 2026 enflasyon verileri üzerine Enflasyon Bülteni'ni yayımladı. Bültenin ana başlığı açık: "Asgari Ücret Ekim 2026'da 7 bin 726 TL Eridi!" DİSK-AR'a göre yılın onuncu ayında asgari ücretin enflasyon karşısındaki kaybı 7 bin 726 liraya ulaştı. Aynı hesapta kayıp ağustosta 6 bin 196, eylülde 6 bin 828 liraydı; yani yıl boyu sabit kalan ücret her ay biraz daha küçülüyor.
Bültenin aktardığı TÜİK verilerine göre tüketici fiyatları ekimde aylık yüzde 2,58, yıllık yüzde 29,77, yılbaşından bu yana yüzde 27,52 arttı; on iki aylık ortalamalara göre artış yüzde 31,23 oldu. Yıllık en yüksek artış yüzde 48,86 ile eğitimde, aylık en yüksek artış yüzde 12,58 ile giyim ve ayakkabıda görüldü; gıda ve alkolsüz içecekler aylık yüzde 3,50 ile ikinci sırada yer aldı. Emekliler açısından ekim verisinin anlamını ayrıca yazmıştık.
Yavaşlama, ucuzlama değil
DİSK-AR, yıllık enflasyondaki gerilemenin büyük ölçüde baz etkisinden kaynaklandığını vurguluyor: "Enflasyonun artış hızındaki düşüş fiyatların düşmesi anlamına gelmiyor." Bültene göre 2025=100 bazlı TÜFE Ekim 2005'te 3,8 iken Ekim 2026'da 140,8'e çıktı; genel fiyatlar 21 yılda 37,2 kat arttı. Gıda fiyatları endeksi aynı dönemde 2,5'ten 138,7'ye, yani 55,1 kata yükseldi.
Enflasyon herkese aynı vurmuyor
Bülten, enflasyonun sınıflar arasında eşit dağılmadığını gelir dağılımı verileriyle gösteriyor. En düşük yüzde 20'lik gelir grubu toplam gelirin yüzde 6,4'ünü alırken harcamalarının yüzde 29,2'sini gıdaya ayırıyor; en yüksek yüzde 20'lik grup gelirin yüzde 48'ini alıyor, gıdaya ise harcamalarının yalnızca yüzde 12,4'ünü ayırıyor. DİSK-AR'ın hesabıyla 100 birim gelirli en yoksul grubun gıda dışına 70,8 birimi kalırken, 750 birim gelirli en zengin grubun elinde 93 birimlik gıda harcamasından sonra 657 birim kalıyor.
En yoksul grubun bütçesinde gıdanın payının son iki yılda yüzde 36'dan yüzde 29,2'ye düşmesi de bir rahatlama değil. DİSK-AR'a göre düşük gelirliler kira ve konut giderlerinden kısamadıkları için gıdadan kısıyor. Kira artış sınırının ekimde yüzde 31,23 olması, bu baskının kasımda da süreceğini gösteriyor.
Mahkeme kararı var, madde fiyat listesi yok
Bültenin bir bölümü yine TÜİK'in şeffaflık sorununa ayrılmış. TÜİK, Haziran 2022'den bu yana ortalama madde fiyat listesini yayımlamıyor. DİSK'in açtığı davada Ankara 6. İdare Mahkemesi 31 Mart 2023 tarihli kararıyla bu verilerin açıklanmasının TÜİK'in görevi olduğuna hükmetti; karar istinaftan geçerek kesinleşti. DİSK-AR'ın ifadesiyle: "TÜİK yönetimi Anayasaya ve Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerine meydan okudu ve okumaya devam ediyor."
Ücretlerin hangi fiyatlarla eridiğini görmek isteyen emekçilere bu veriyi kapatmak, enflasyon hesabını sermaye ile hükümet arasında kapalı bir pazarlığa çeviriyor. DİSK-AR'ın kapsamlı Ücret Kayıpları Araştırması'nın 6 Kasım'da yayımlanması bekleniyor. Asgari ücret yılda bir kez belirlenirken fiyatların her ay artması, kaybın faturasını işçiye kesiyor; ara zam talebinin dayanağı da tam burada.
