İşçilerin ödediği primlerle biriken İşsizlik Sigortası Fonu, Türkiye'yi sarsan fon-borsa skandalının yeni tartışma başlığı oldu. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 2027 bütçesinin görüşüldüğü TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda soruları yanıtlayan Bakan Vedat Işıkhan'ın açıklamalarının ardından CHP Karabük Milletvekili ve komisyondaki CHP Grup Sözcüsü Cevdet Akay, fona ait 1,9 milyar liranın Takasbank'ta kaldığını öne sürdü.

Akay sosyal medya paylaşımında şunları yazdı: "Çalışma Bakanı önce İşsizlik Sigortası Fonu'nun parasının Takasbank'ta kalmadığını söyledi. Detaylı sorularımız üzerine 1,9 milyar liranın Takasbank'ta kaldığını itiraf etti. İşçinin güvencesi olan fondaki 1,9 milyar liranın Takasbank'ta kalmasının sorumlusu kim?" Akay, 2022'deki yönetmelik değişikliğinin "mimarının" kim olduğunu da sordu ve "Bu paranın hesabı verilene kadar sormaya devam edeceğiz" dedi.

Bakan: Tek kuruşumuz takılmadı

Karar'ın aktardığına göre Işıkhan, 3 Kasım'daki komisyon toplantısında fonun tasfiye edilen yatırım fonlarıyla bağlantısı bulunmadığını söyledi: "Herhangi bir fona takılan bir kuruşumuz dahi bulunmamaktadır." Evrensel'in haberine göre Bakan, fondaki bankacılık işlemlerini Halkbank'ın, Takasbank işlemlerini ise aracı kurum olarak Halk Yatırım'ın yürüttüğünü, her işlemin Takasbank'ın teminatı altında olduğunu ve Takasbank faizi mevduat faizinden avantajlı olduğunda borç verildiğini anlattı. Işıkhan, "Siz bir bankaya mevduat yatırdığınızda nasıl ki o mevduatın kimlere kredi olarak verildiğini bilmiyorsanız, Takasbank da bizim için aynıdır" dedi. Aktarılan yanıtlarda 1,9 milyar liranın bugünkü durumuna ilişkin bir ayrıntı yer almıyor.

Eylülde 3,8 milyar liraydı

İŞKUR'un Eylül 2026 İşsizlik Sigortası Fonu Bülteni'ne göre fonun Takasbank Para Piyasası'ndaki tutarı 3 milyar 816 milyon 339 bin 520 liraydı; bu, toplam varlıkların yüzde 0,43'ü ediyor. Fonun yüzde 70,40'ı devlet iç borçlanma senetlerinde, yüzde 29,16'sı mevduattaydı. İktisatçı İnan Mutlu, bu rakamı Bakan'ın açıklamasına dayanan 1,9 milyar lirayla karşılaştırarak "Yarısını kaptırmışlar" iddiasında bulundu ve farkın açıklanmasını istedi. Aradaki farkın neden doğduğu resmî olarak açıklanmış değil.

Bu işlemlerin dayanağı, 19 Ocak 2022'de Resmî Gazete'de yayımlanan 5126 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı. Kararla Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği'nin 5. maddesine eklenen fıkra, İşsizlik Sigortası Fonu'na organize para piyasalarında borç verme yetkisi tanıdı. Mutlu'nun bültenlerden derlediği verilere göre fon 2023'ün ikinci yarısında Takasbank'ta işleme başladı; Eylül 2024'te tutar 10 milyar lirayı aşıp portföyün yüzde 3,32'sine çıktı, 2025 sonunda sıfırlandı, 2026'da yeniden yükselerek mart sonunda 1,59, haziran sonunda 2,3 milyar liraya ulaştı.

Fon kimin?

İşsizlik Sigortası Fonu ne hazinenin ne bakanlığın keyfî kasası: İşçinin, işverenin ve devletin primleriyle oluşan, işini kaybeden emekçinin güvencesi olan bir birikim. Buna rağmen işsizlik ödeneği ortalaması eylülde brüt asgari ücretin yüzde 48'inde kaldı; ödenek alanların sayısı resmî işsizlerin beşte birine bile ulaşmıyor. Fonun parasının hangi piyasada, hangi riskle, kimin kararıyla değerlendirildiği sorusu; işçiye ödenek verirken eli sıkı davranan bir düzenin, aynı paraya piyasada nasıl cömertçe yer açtığı sorusudur. Bakan Işıkhan'ın komisyondaki sunumu sırasında iş cinayetleri protestosuyla karşılaştığını da yazmıştık.