Bursa'nın İnegöl ilçesinde, Bursa-Ankara karayolu üzerindeki Alsemo yatak fabrikasında çalışan işçiler ücretlerini alamıyor. İşçiler adına konuşan Alper Akgöl'e göre fabrikada aktif olarak çalışan yaklaşık 40 işçi, 30 Ekim'de bir araya gelerek seslerini duyurdu. Patronlarına ve muhasebecilere ulaşamadıklarını söyleyen işçiler, yetkililerden haklarının ve tazminatlarının ödenmesini istiyor.

İşçiler adına konuşan Alper Akgöl, firmanın 2024'te İnegöl'e geldiğini, birkaç ay sonra konkordato istediğini ve sürecin iflas masasına taşındığını anlattı. Akgöl'e göre bundan sonra tedarikçilerle görüşülerek üretime devam edildi. Ancak işçilerin hakları ödenmedi: "Maaşlarımızdan kesintiler oldu, dosyalarımıza yatırılmadı."

"Sigortam yapılmadı"

Ağustos'ta pazarlama bölümünde yeniden işe başladığını söyleyen Akgöl, sigortasının yapılmadığını ve hiçbir hak edişini alamadığını belirtti. "Arkadaşlar şu an 20 günün üzerindedir hiçbir şekilde maaş alamıyorlar. Son üç aydır sürekli erteleme var" dedi. Akgöl'e göre beyaz yakalı çalışanların bekleyişi daha da uzun.

İşçiler savcılığa başvurduklarını ancak savcılık makamından işlem yapılamayacağının söylendiğini, icra dairesine ve Sosyal Güvenlik Kurumu'na yönlendirildiklerini anlatıyor. Akgöl, "Herkesin kirası var, kredisi var (...) karşımızda muhatap yok. Firma sahipleri telefonları açmıyorlar" diye konuştu. Uzun yıllardır çalışan işçilerin tazminat haklarının da ödenmediğini vurguladı.

Akgöl, firmanın yemekhaneye yaklaşık 4 milyon lira, nakliyecilere yaklaşık 3,5 milyon lira borç bıraktığını ve duyumlarına göre Mersin'in Silifke ilçesinde farklı bir isimle yeniden üretime hazırlandığını öne sürdü: "Farklı bir firma adı altında yeni bir üretim kuracaklar."

Resmî ilan kayıtları da işçilerin anlattığı süreci doğruluyor. Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, Alsemo Mobilya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin konkordato talebini 25 Eylül 2024'te reddetmiş, şirketin borca batık olduğu gerekçesiyle iflasına karar vermişti. Buna rağmen fabrikada iflas kararının ardından yaklaşık iki yıl boyunca işçi çalıştırılarak üretim yapılması ve bu sürede ücretler ile prim kesintilerinin işçilere ve SGK'ya ödenmemesi, sermayenin "kriz" ve "iflas" diye adlandırdığı şeyin faturasının nasıl işçiye kesildiğini gösteriyor. Konkordato ve iflas düzeni, alacaklı bankaları ve tedarikçileri korumak için ayrıntılı kurallar içerirken, işçi aylarca maaşsız kalıp "muhatap yok" cevabıyla karşılaşıyor.

Umut-Sen, İnegöl'deki işçilerin sesini duyurarak dayanışma çağrısı yaptı.

Hukuki çerçeve: Ücret Garanti Fonu, işçi alacaklarının önceliği ve sigortasız çalıştırma

İşverenin konkordato ilan etmesi, iflas etmesi ya da aciz vesikası alınması halinde ödenmeyen ücretler için 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'nun Ek 1. maddesi işçiye bir güvence sağlar. İşsizlik Sigortası Fonu bünyesindeki Ücret Garanti Fonu, işçinin son bir yıl içindeki son üç aylık ödenmemiş ücretini karşılar. Başvuru İŞKUR'a yapılır. İcra ve İflas Kanunu'nun 206. maddesi de iflasta işçilerin iflasın açılmasından önceki bir yıl içinde tahakkuk etmiş ücret alacaklarını ve iş ilişkisi nedeniyle doğmuş ihbar ve kıdem tazminatlarını birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar arasında sayar. İflastan sonra iflas idaresinin işletmeyi sürdürmesiyle doğan ücretler ise masa borcu niteliğindedir.

İş Kanunu'nun 34. maddesi, ücreti ödeme gününden itibaren 20 gün içinde ödenmeyen işçiye iş görmekten kaçınma hakkı tanır. Bu durum toplu nitelik kazansa da grev sayılmaz ve ödenmeyen ücrete en yüksek mevduat faizi işletilir. İşçi 24/II-e maddesi uyarınca sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatını talep edebilir. 5510 sayılı Kanun'un 8. maddesi işverene, işçiyi işe başlamadan önce SGK'ya bildirme yükümlülüğü getirir. Sigortasız çalıştırma 102. madde uyarınca idari para cezası gerektirir. İşçinin ücretinden kesilip SGK'ya yatırılmayan primler, işverenin yükümlülüğü olmaya devam eder. Hizmet tespiti için işçinin, çalıştığı yılın sonundan itibaren 5 yıl içinde iş mahkemesinde dava açma hakkı vardır.