İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin (İzBB) modüler tuvaletlerini taşeron Petra şirketi üzerinden işleten düzene karşı direnen işçilerin sendika temsilcisi Doğukan Bayar hakkındaki soruşturma, kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla kapandı. Petra patronu Erkan Şan, Bayar'ı "tehdit" ve "kişilerin huzur ve sükûnunu bozma" iddiasıyla şikâyet etmişti. Savcılık, işçilerin tehdit ya da hakarette bulunmadığını, işyerine zorla girmediğini ve dağılmaları istendiğinde şirket önünden ayrıldığını tespit etti.
Usulsüzlüğü açıklayan temsilci hedef alındı
Modüler tuvalet işçileri 17 Ağustos'tan bu yana kadro ve güvenceli iş için mücadele ediyor; bugün direnişin 85. günü. Eylemin 37. gününde yayımlanan Sayıştay raporunun ardından DİSK/Genel-İş işyeri temsilcisi Doğukan Bayar, 238 milyon liralık hizmet alımı ihalesine ilişkin usulsüzlük iddialarını ve sahada aksatılan hizmetleri kamuoyuna anlattı. Şirket hakkında tutanak tuttu, savunmasını istedi.
25 Eylül'de savunmasını Buca Şirinyer'deki şirket binasına teslim etmeye giden Bayar'a, Patronların Ensesindeyiz avukatları ve mesai arkadaşları eşlik etti. İşçilerin aktardığına göre Erkan Şan ve yakınları binanın önünde bekleyen işçilere tehdit ve hakaretlerde bulundu, fiziksel müdahalede bulundu; işçiler yaşananları telefonla kayda aldı. Birkaç gün sonra Bayar, "Kod 43" gösterilerek işten çıkarıldı; yanında olan işçilerin isimleri toplandı. Ardından patron, bu kez Bayar'ı savcılığa şikâyet etti.
Kararın hukuki dayanağı
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (takipsizlik), Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 172. maddesine dayanır: Soruşturma sonunda kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemezse savcı bu kararı verir. Şikâyetteki iki suç da unsurları bakımından boşa düştü. Türk Ceza Kanunu'nun 106. maddesindeki tehdit suçu, bir kişinin hayatına, vücut bütünlüğüne ya da malvarlığına yönelik bir saldırı gerçekleştirileceğinin bildirilmesini arar; savcılık böyle bir bildirim bulunmadığını tespit etti. TCK 123'teki "kişilerin huzur ve sükûnunu bozma" ise ısrarla telefon etme, gürültü yapma gibi hukuka aykırı bir davranışın, sırf huzursuzluk vermek amacıyla yapılmasını gerektirir. Bir işçinin savunmasını teslim ederken arkadaşlarının ve avukatlarının şirket önünde beklemesi bu tanıma girmez; kolluk "dağılın" dediğinde ayrılmaları da 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu bakımından bir aykırılık bırakmadı.
Kararın bir başka anlamı da var: Anayasa'nın 51. maddesi işçilere sendika kurma ve üye olma hakkını, 34. maddesi ise önceden izin almadan toplanma hakkını güvence altına alır. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 24. maddesi işyeri sendika temsilcisinin iş sözleşmesinin "haklı bir neden olmadıkça ve nedeni yazılı olarak açık ve kesin şekilde belirtilmedikçe" feshedilemeyeceğini düzenler; fesih hâlinde temsilci işe iade davası açabilir. Savcılığın "suç yok" demesi, Bayar'ın işten atılmasının gerekçesi olarak gösterilen olayların da cezai bir karşılığı olmadığını kayda geçirmiş oldu.
Dayanışma suç değil
Patronların Ensesindeyiz, kararın ardından "Baskıya da taşeron düzenine de boyun eğmeyeceğiz" açıklaması yaptı. TKP İzmir ise "Artık patronlar, işçilerin dayanışmasını da suç duyurusuna konu etmeye başladı" diyerek tepki gösterdi. İşçilerin direnişi geçen hafta Konak Belediye Meclisi'nde de hedef alınmış, kadro ve eşit işe eşit ücret talebi "problem" ve "tehlike" diye nitelenmişti.
Taşeron düzeni, kamu hizmetini ihaleyle bir şirkete devredip işçiyi her ihale döneminde işsizlik tehdidine bırakıyor; hakkını arayanı da önce işten, sonra mahkeme koridorlarına atmaya çalışıyor. Savcılık kararı bu girişimin bir halkasını boşa çıkardı. İşçilerin talebi değişmedi: taşeronun kaldırılması, belediye bünyesinde kadro, Doğukan Bayar'ın işine dönmesi.
