Kadın emeği hem güvencesizlik hem örgütsüzlük kıskacında. Evrensel'den Sıla Altun'un derlediği verilere göre Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı'nın (TEPAV) SGK verilerine dayanan istihdam izleme bülteninin temmuz 2026 sayısı, kadın istihdamındaki sınırlı artışa karşın kayıt dışılığın arttığını; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın (ÇSGB) temmuz 2026 sendikalılık verileri de kadınların hemen her iş kolunda erkeklerden çok daha az sendikalı olduğunu gösteriyor.
Her üç kadından biri kayıt dışı
TEPAV bülteninin 167. sayısına göre toplam sigortalı çalışan sayısı yıllık yüzde 1,3 (350 bin 738 kişi) azalarak 26 milyon 158 bin 440'a geriledi. 32,7 milyonluk toplam istihdamın 8 milyonu kayıt dışı; kayıt dışılık oranı yüzde 24,4'e yükseldi. Erkeklerde bu oran yüzde 21,9 iken kadınlarda yüzde 29,4. Tarımda çalışan kadınlarda kayıt dışılık yüzde 91,9'a çıkıyor.
Sigortalı ücretli kadın sayısı bir yıl öncesine göre yüzde 1 artsa da hazirana göre 202 bin 13 kişi azalarak 6 milyon 23 bin 806'ya düştü. Kadın istihdamının en çok arttığı alanlar yiyecek-içecek hizmetleri, perakende ve ev içi hizmetler (temizlik, bakım) oldu; en çok gerilediği alanlar ise insan sağlığı hizmetleri (33 bin 48 kişi) ve giyim imalatı (21 bin 985 kişi).
Kadın işçilerin yalnızca yüzde 10,86'sı sendikalı
ÇSGB'nin temmuz 2026 verilerine göre genel sendikalaşma oranı ocaktan bu yana 0,65 puan gerileyerek yüzde 13,79'a düştü. 5 milyon 517 bin 714 kadın işçi toplam işçilerin yüzde 31,3'ünü oluştururken sendikalı 599 bin 198 kadın, sendikalıların yalnızca yüzde 24,6'sı. Kadın işçilerde sendikalaşma oranı yüzde 10,86, erkeklerde yüzde 15,12.
Kadınların yoğun çalıştığı iş kollarında tablo daha ağır: Gıdada kadınların yüzde 8,72'si, dokuma-hazır giyim ve deride yüzde 5,91'i, iletişimde yüzde 5,54'ü, petrokimyada yüzde 3,10'u sendikalı. Sendikalaşmanın en yüksek olduğu sağlık ve sosyal hizmetlerde bile kadınlarda oran yüzde 25,75, erkeklerde yüzde 45,48.
İmalatta daralma, deprem bölgesinde kayıp
TEPAV bültenine göre imalatta istihdam kaybı temmuzda yeniden başladı; 88 alt sektörün 28'inde sigortalı sayısı geriledi. En büyük kayıp 35 bin 806 kişiyle giyim imalatında yaşandı. Kayıtlı istihdamın en hızlı düştüğü iller deprem bölgesinden: Malatya (yüzde 17,2), Adıyaman (yüzde 15,5) ve Hatay (yüzde 11,4).
Güvencesizlik ve örgütsüzlük aynı madalyonun iki yüzü
Rakamlar, sermayenin kadın emeğini en ucuz, en güvencesiz ve en örgütsüz halka olarak kullandığını gösteriyor. Kayıt dışı çalışan kadın sigortasız, kıdemsiz ve emekliliksiz kalırken sendikasız kadın işçi mobbing, ücret eşitsizliği ve keyfi işten çıkarma karşısında tek başına kalıyor. Kadın işçilerin örgütlenmesi, yalnızca kadınların değil tüm işçi sınıfının pazarlık gücünün meselesi.
