Marmara Denizi'nde Silivri açıklarında 2 Eylül gecesi M/T Alsu tankeriyle çarpışarak batan Tuğberk İmamoğlu gemisinin ikinci kaptanı Rahmi Temel (61), 31 Ekim'de İzmir'de toprağa verildi. Emekli deniz astsubayı kıdemli başçavuş Temel için Karşıyaka Hacı Mustafa Beşikçioğlu Camii'nde askeri tören düzenlendi; naaşı öğle namazının ardından Örnekköy Mezarlığı'na defnedildi.
Temel'in naaşı, yaklaşık 720 metre derinlikteki batıkta, gövde saçlarına takılı halde tespit edildi ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığına bağlı TCG Alemdar kurtarma gemisi tarafından 28 Ekim'de çıkarıldı. Adli Tıp'ta yapılan DNA incelemesiyle kimliği 29 Ekim'de belirlendi.
"İlk seferiydi"
Kızı Merve Temel, babasının firmada bir hafta önce işe başladığını ve bunun ilk seferi olduğunu anlattı. Batığın 5 Eylül'de tespit edildiğini, ancak ailelere çıkarmanın mümkün olmadığının söylendiğini hatırlatan Merve Temel, "Çarpan kaptandan, deniz trafiğini düzenleyemeyenlerden hesabını soracağız" dedi.
"Çıkarılamaz" denilen derinlik
Gemideki 10 mürettebattan birinci kaptan Yaşar Kayhan'ın naaşına 14 Eylül'de ulaşılmıştı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu 17 Eylül'de geminin çıkarılmasının mümkün olmadığını açıklamıştı. Yaklaşık iki ay sonra, "imkânsız" denilen derinlikten bir denizcinin naaşının çıkarılabilmesi, ailelerin baştan beri dile getirdiği soruyu yeniden gündeme taşıdı: Kalan sekiz denizci için aynı çaba neden gösterilmiyor? Aileler, #DokuzDenizciyeSesOl etiketiyle sürdürdükleri mücadelede, sevdiklerine ulaşılmasını, kazanın tüm yönleriyle aydınlatılmasını ve sorumluların yargılanmasını istiyor. Kazayla ilgili soruşturmayı Silivri Cumhuriyet Başsavcılığı yürütüyor.
Denizde ölen de işçidir. Navlun ve sigorta hesaplarının gölgesinde, çalıştığı yerde hayatını kaybeden denizcilerin bedenleri bile ancak ailelerin ısrarıyla gündeme geliyor.
Hukuki çerçeve: Yaşam hakkı, etkili soruşturma ve işverenin sorumluluğu
Anayasa'nın 17. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 2. maddesi devlete yalnızca yaşamı korumayı değil, ölümlerin ardından etkili bir soruşturma yürütme yükümlülüğü de yüklüyor. Anayasa Mahkemesi ve AİHM içtihatlarına göre bu "usul yükümlülüğü", olayın tüm yönleriyle aydınlatılmasını, delillerin toplanmasını ve ailelerin sürece katılımını kapsar; ulaşılabilir durumdaki naaşların ve delillerin yeterli çaba gösterilmeden bırakılması bu yükümlülük bakımından sorun yaratır. Çarpışmada kusuru bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 85. maddesindeki taksirle öldürme hükümleri gündeme gelir; birden fazla kişinin ölümüne neden olunması halinde ceza 2 yıldan 15 yıla kadar hapistir.
Gemiadamları 854 sayılı Deniz İş Kanunu'na tabidir; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu da gemi işletenlerine risk değerlendirmesi ve önleyici tedbir yükümlülüğü getirir. Türkiye'nin taraf olduğu Uluslararası Çalışma Örgütü'nün 2006 tarihli Denizcilik Çalışma Sözleşmesi (MLC 2006) de gemi sahibini denizcinin ölümü halinde mali güvence sağlamakla yükümlü tutuyor. Ailelerin kaza nedeniyle tazminat hakları ise armatör ve kusurlu tarafların sorumluluğu ile sigorta teminatları üzerinden doğar.
