İzmir'in Aliağa ilçesindeki Smart Solar güneş paneli fabrikasında ağustostan bu yana süren sendika uyuşmazlığı yeni bir aşamaya geçti. DİSK'e bağlı Enerji-Sen ile Birleşik Metal-İş'in 7 Ekim'de fabrika önüne direniş çadırı kurmasının ardından aynı akşam çok sayıda işçiye iş sözleşmelerinin feshedildiği bildirildi. Enerji-Sen'in sendika.org'da tam metni yayımlanan açıklamasına göre, işveren "şu ana kadar tespit edilebilen" 74 işçinin sözleşmesini "Disiplin Kurulu kararı" gerekçesiyle 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/II maddesi uyarınca haklı nedenle feshetti.

Sendika, işyerinde herhangi bir disiplin kurulunun toplanmadığını ve işçilerden savunma alınmadığını, bu nedenle fesihlerin usulsüz ve hukuka aykırı olduğunu savunuyor. Birleşik Metal-İş de aynı açıklamayı 8 Ekim sabahı kendi hesabından paylaştı. Evrensel'e konuşan işçiler ise kendi tespitlerine göre 71 kişinin çıkışının verildiğini aktardı. Kesin sayı, şirketin bir açıklama yapmaması nedeniyle henüz netleşmiş değil.

Ağustostan bu yana ne oldu?

Birleşik Metal-İş'in 14 Eylül 2026 tarihli duyurusuna göre Smart Solar Aliağa işçileri Türk-İş'e bağlı Tes-İş'ten istifa ederek DİSK/Enerji-Sen'e üye oldu. Sendika değişikliğinin ardından ağustos ayında, örgütlenmeye öncülük ettiği belirtilen 7 işçi işten çıkarıldı. İşçiler buna karşı 11 Eylül Cuma günü fabrika içinde ve önünde eyleme başladı, üretim dört gün boyunca durdu.

Eylem, sendikalarla işveren arasında varılan bir mutabakatla sona erdi. Birleşik Metal-İş'in aktardığı mutabakat maddeleri şöyleydi: işyerinde sendika seçme özgürlüğüne saygı gösterilmesi, yetki başvurusunun ardından işçilerin çoğunlukla seçtiği sendikanın resmi muhatap alınması, toplu iş sözleşmesi (TİS) gereği ödenmemiş dönem zammının uygulama programına alınması ve eylem süreçleri nedeniyle hiçbir işçinin iş akdinin feshedilmemesi. Çıkarılan 7 işçi için ise 16 Eylül'den itibaren on gün içinde görüşme yapılacağı belirtilmişti.

Mutabakattan yeniden direniş çadırına

Evrensel'in 7 Ekim tarihli haberine göre mutabakattan sonra işveren ile sendika yöneticileri üç kez görüştü. İlk iki görüşmeden somut sonuç çıkmayınca Enerji-Sen eylemlerin 29 Eylül'de yeniden başlayacağını duyurdu. Bunun üzerine işveren yeni bir görüşme tarihi verdi. Habere göre son görüşmede işverenin teklifi, çıkarılan 7 işçiyi işe geri almamak ve onlara kıdem ve ihbar tazminatına ek olarak 2 brüt maaş ödemek oldu. Teklifte ayrıca temmuzdan bu yana ödenmeyen enflasyon zammının ocaktan itibaren 12 taksitte ödenmesi ve ocak ayındaki enflasyon zammının bir yıl sonra verilmesi yer aldı.

Sendikalar bu teklifi kabul etmedi ve 7 Ekim'de çadırı kurdu. Enerji-Sen'in açıkladığı talepler üç başlıkta toplanıyor: işten çıkarılan 7 işçinin işe iadesi, TİS'teki dönem zamlarının eksiksiz uygulanması ve ödenmeyen alacakların yatırılması. BirGün'e konuşan Enerji-Sen Örgütlenme Uzmanı Mert Melik, "Taleplerimiz karşılanana ve atılan işçiler geri alınana dek mücadelemiz sürecek" dedi.

7 Ekim akşamı gelen fesih mesajları

Evrensel'in aktardığına göre çadırın kurulmasından sonra şirket, 16.00-24.00 vardiyasındaki işçilere işe gelmemelerini ve servis gönderilmeyeceğini bildiren bir mesaj gönderdi. İşçiler arasında fabrikanın makine bakımı ve hammadde eksikliği gerekçesiyle bir süre üretimi durduracağı konuşuluyordu. Bu bilgi şirket tarafından doğrulanmış değil. Akşam saatlerinde ise işçilere 25/II maddesi gereğince işten çıkarıldıklarını bildiren mesajlar ulaştı.

Sendikalar 8 Ekim Perşembe saat 13.00'te Aliağa'daki fabrika önünde kitlesel bir basın açıklaması yapacaklarını ve fesihlere karşı "her türlü hukuki ve fiili" yolu kullanacaklarını duyurdu.

Şirket tarafı

Borsada işlem gören Smart Güneş Enerjisi Teknolojileri AŞ'nin ya da fabrika yönetiminin fesihlere veya sendikaların iddialarına ilişkin bir açıklaması, bu haberin hazırlandığı saatlere kadar basına yansımadı. Şirket aynı günlerde Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) bir iş ilişkisi bildirdi. Foreks ve Gazete Oksijen'in 8 Ekim'de aktardığı KAP açıklamasına göre şirketin bağlı ortaklığı Smart Güneş Enerji Ekipmanları Pazarlama AŞ, Arçelik Pazarlama AŞ ile yaklaşık 19,5 milyon dolarlık güneş paneli tedarik sözleşmesi imzaladı. Şirket, 7 Ekim'de başlaması öngörülen bu iş ilişkisinin ciro ve kârlılığa olumlu katkı yapmasını beklediğini bildirdi.

Eylül ayındaki ücret tartışması sırasında şirketin hisse alımlarına ilişkin önceki haberimiz: Smart Solar: İşçiye zam yok denirken eylülde 79 milyon TL hisse alımı. Emek Pusulası, şirketin yanıt vermesi halinde haberi güncelleyecektir.

Yasa ne diyor?

İş Kanunu'nun 25/II maddesi, "ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri" nedeniyle işverene iş sözleşmesini bildirim süresi beklemeden feshetme hakkı tanıyor. Bu yolla yapılan fesihte bildirim süresi beklenmiyor, uygulamada kıdem ve ihbar tazminatı da ödenmiyor. Kanunun 26. maddesine göre bu hak, işverenin olayı öğrendiği günden itibaren altı iş günü içinde kullanılmalı.

Savunma meselesinde kanun ayrım yapıyor. İş Kanunu'nun 19. maddesi, işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle fesihten önce savunmasının alınmasını şart koşuyor. Ancak aynı madde, işverenin 25/II şartlarına uygun fesih hakkını bunun dışında tutuyor. Bu nedenle uyuşmazlığın merkezinde, ileri sürülen olayların gerçekten 25/II kapsamına girip girmediği ve TİS'te ya da işyeri yönetmeliğinde fesihten önce disiplin kurulu öngörülüp öngörülmediği gibi sorular yer alıyor. Dava açılırsa bu soruları mahkeme değerlendirecek.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25. maddesi ise işçilerin sendikaya üye olmaları ya da sendikal faaliyete katılmaları nedeniyle işten çıkarılamayacağını hükme bağlıyor. Feshin sendikal nedenle yapıldığı tespit edilirse işçiye en az bir yıllık ücreti tutarında sendikal tazminat ödenmesine karar veriliyor. Maddenin 6. fıkrasına göre feshin nedenini ispat yükü işverende. Feshin işverenin ileri sürdüğü nedene dayanmadığını iddia eden işçi ise sendikal nedeni ispatlamakla yükümlü. İşe iade için işçinin, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurması gerekiyor (İş Kanunu md. 20).

Sendikal hak uyuşmazlıkları TBMM gündeminde

Smart Solar işçileri, sendikal haklarla ilgili uyuşmazlık yaşayan başka işyerlerinden işçilerle birlikte 6 Ekim'de TBMM'de düzenlenen bir basın toplantısına da katıldı. Birleşik Metal-İş'in duyurusuna göre toplantıda Ankara Panelsan, Çorlu BBCA Storex, Ankara Ulusoy Bakır, AKSA Bursagaz ve Bursa Özdağlı Lojistik işçileri de taleplerini anlattı. Özdağlı'daki süreç için: Bursa Özdağlı Lojistik'te TÜMTİS direnişi. Uzun süren bir başka TİS ve grev dosyası için: Digel Tekstil'de sendika mücadelesi 621. günde.

Mahkeme kararıyla işe iade edilen işçilerin işe başlatılmaması konusunda ise Tunceli'deki dosyaya bakılabilir: Tunceli Belediyesi'nde işe iade kararı uygulanmayan 13 işçi. Aliağa'daki uyuşmazlıkta sonraki adımlar sendikaların basın açıklaması, olası arabuluculuk başvuruları ve şirketin açıklamasıyla netleşecek.