Manisa'nın Soma ilçesinde ücret ve toplu sözleşme alacakları ödenmeyen İmbat Madencilik işçilerinin mücadelesi yeni bir aşamaya geçti. 27 Ekim'de Soma'dan Ankara'ya yürümek için yola çıkan, Kırkağaç'ın Çamlık mevkiinde jandarma barikatıyla durdurulan madenciler için Bağımsız Maden İşçileri Sendikası (Bağımsız Maden-İş), İmbat Madencilik'e ve Türkiye Kömür İşletmeleri'ne (TKİ) karşı direniş ilan etti.
Sendika, direnişin yedinci günü olan 2 Kasım akşamı X hesabından yaptığı paylaşımda, "İmbat Madencilik'te yaşanan sorunların çözümsüz bırakılması sebebiyle, Bağımsız Maden İşçileri Sendikası olarak, sorunların en büyük muhatabı olan TKİ ve İmbat Madencilik'e karşı başlatacağımız direnişin ilanıdır" dedi.
"Bıçak kemiği de geçti"
Sendika binası önünde madencilerle birlikte konuşan Genel Başkan Gökay Çakır, İmbat işçileriyle iki gün üst üste toplantı yaptıklarını anlattı: "İşçi kardeşlerimizin bıçak kemiğe dayanmış, kemiği de geçmiş şu anda. İşçi kardeşlerimizin evlerinde aç çocukları bekliyor. Parasızlar, maaşlarını tam alamıyorlar. Toplu sözleşmedeki haklarını iki seneden beri alamıyorlar. Geldiğimiz noktada iş yeri diyor ki 'Bizim paramız yok.'"
Çakır, işyerinde yetkili Türkiye Maden-İş'i de hedef aldı; sendikanın Çamlık'ta sürdürdüğü eylemin işçiyi oyalamak olduğunu söyledi: "İşçinin hakkını çamın içinde arıyorlar. Bu da bir eylem değil. Kendi koltuklarını düşünerek hareket ediyorlar."
"İşe gider gibi eyleme gidecekler"
Çakır'ın açıkladığı plana göre İmbat işçileri vardiya saatlerinde, işe gider gibi eyleme gidip gelecek ve 5 Kasım Perşembe saat 08.00'de Soma Ege Linyitleri İşletmesi önünde birleşecek: "24 saatlik eylemimizde işçi kardeşlerimiz her vardiyada işine gitmiş gibi eyleme gidip gelecek. Disiplinli ve kararlı, doğru ve dimdik." Çakır, Enerji Bakanlığı, Çalışma Bakanlığı ve milletvekilleriyle görüştüğünü belirterek "Bu işçilerin parasını TKİ'nin ödemesi zorunlu" dedi ve Soma halkına, çiftçisine, esnafına dayanışma çağrısı yaptı.
"İlk ve son defa uyarıyoruz"
Bağımsız Maden-İş, 2 Kasım gecesi yayımladığı "Uyarıyoruz!" başlıklı açıklamada TKİ'nin ocağın hukuki sahibi ve madencilerin gizli üst işvereni olduğunu vurguladı: "Bağımsız Maden İşçileri Sendikası olarak, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı'nı, Türkiye Kömür İşletmeleri'ni, Ege Linyitleri İşletmesi'ni bu hususta ilk ve son defa uyarıyoruz." Sendika, ödenmeyen ücretlerin derhal TKİ tarafından ödenmesini ve havzadaki ocakların devletleştirilmesini istedi; uyarı dikkate alınmazsa önceki günden başlayacak eylemlerle toplanarak 5 Kasım 2026 Perşembe saat 08.00'de Soma Ege Linyitleri İşletmesi önünde birleşeceklerini, eylemin geleceğini de orada açıklayacaklarını duyurdu.
Çakır, geçen ay İmbat'ta göçükte yaşamını yitiren beş madenciyi de hatırlattı: "Biz yerin yedi kat altına zaten ölmüş gibi giriyoruz, sağ olarak çıkıyoruz. Beş tane kardeşimiz birilerinin hatası yüzünden iş cinayetinde hayatını kaybetti. Burada işveren vekillerinin ne kadar suçu varsa o sendikanın da o kadar suçu vardır." Konuşma "Ölmek var, dönmek yok!" ve "Direne direne kazanacağız" sloganlarıyla bitti.
Patronun "kasada para yok" savunması
Yaklaşık 4 bin 200 işçinin çalıştığı İmbat'ın yönetimi, yürüyüşün üçüncü gününde işçilere gönderdiği mesajda Soma B Termik Santrali'ni işleten Konya Şeker'in (TORKU) 1 milyar 475 milyon TL'lik kömür bedelini ödemediğini, varlıklarının ipotek altında olduğunu ve "kasada para yok" diye savunmuştu. Patronlar arasındaki alacak-borç kavgasının faturası, bir yılı aşkın süredir ücretini parça parça alan madencilere kesiliyor. Bağımsız Maden-İş'in çıkışı, sorunun yalnızca bir şirketin mali krizi olmadığını; kömürü, santrali ve sahayı birbirine bağlayan devlet-sermaye düzeninin, yani TKİ'nin de sorumluluğu olduğunu öne çıkarıyor.
Hukuki çerçeve: Ödenmeyen ücret ve "iş görmekten kaçınma" hakkı
4857 sayılı İş Kanunu'nun 32. maddesine göre ücret en geç ayda bir ödenir. Kanunun 34. maddesi ise ücreti ödeme gününden itibaren 20 gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçiye iş görmekten kaçınma hakkı tanır. Bu kaçınma toplu bir nitelik kazansa bile kanun açıkça grev sayılmaz; bu nedenle işçinin iş sözleşmesi feshedilemez, yerine yeni işçi alınamaz, işler başkalarına yaptırılamaz. Gecikmiş ücrete mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır. İmbat işçileri de 26 Ekim'deki ortak açıklamalarında talepleri karşılanmazsa bu haklarını kullanacaklarını bildirmişti.
İşveren "para yok" dese de ücret borcu ortadan kalkmaz. Ücreti ödenmeyen işçi, aynı kanunun 24/II-e maddesi uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedip kıdem tazminatı dahil alacaklarını talep edebilir. Toplu iş sözleşmesinden doğan alacaklar da 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 36. maddesi gereği sözleşmenin yürürlükte olduğu süre boyunca iş sözleşmelerinin doğrudan parçasıdır; işveren tek taraflı olarak bunlardan kurtulamaz. İşverenin iflası, konkordato ilanı ya da aciz vesikası gibi ödeme aczi hallerinde ise 4447 sayılı Kanun'un 33. maddesindeki Ücret Garanti Fonu, işçinin son üç aylık ücret alacağını belli sınırlar içinde güvence altına alır.
