İstanbul Tuzla'daki Volvac Paketleme ve Gıda Makinaları fabrikasında, DİSK'e bağlı Birleşik Metal-İş Sendikası'nda örgütlendikleri için işten atılan 5 işçinin işe iadesi ve sendikal hakların tanınması talebiyle başlatılan direnişin 5. gününde, 30 Ekim'de 30 işçi daha işten çıkarıldı. Evrensel'in Birleşik Metal-İş İstanbul 1 No'lu Şube Başkanı Can Emrah Ülgü'ye dayanan haberine göre böylece üretimde çalışan ve sendika üyesi olan 35 işçinin tamamı kapı önüne konuldu; bir haftadır üretim yapılmayan fabrikada yalnızca sekreterlik, insan kaynakları ve satış bölümlerinde çalışanlar kaldı.
Birleşik Metal-İş, yaptığı açıklamada "Volvac işvereni suç işliyor" diyerek fabrikada sendika üyesi olan tüm işçilerin işten çıkarıldığını duyurdu: "Sendikaya üye olmak anayasal haktır. İşçileri anayasal haklarını kullanarak sendikalı oldukları için işten çıkaran Volvac işvereni suç işlemeye devam ediyor. İşten atmalarla, baskılarla bizi yıldıramaz, haklarımızdan vazgeçiremezsiniz." Sendika, işten atılan tüm işçiler işe dönene ve sendikal haklar tanınana kadar direnişin süreceğini, direnişin büyütüleceğini açıkladı.
Yetki geldi, işten atmalar başladı
Birleşik Metal-İş, fabrikada gerekli çoğunluğu sağlayarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan toplu iş sözleşmesi yetki tespiti aldı. Tespit 15 Ekim'de sendikaya ulaştı; 23 Ekim'den itibaren sendika üyesi 5 işçi işten çıkarıldı. İşçiler fabrika önünde direnişe geçti; direniş Umut-Sen ve işçi basınının desteğiyle 5. gününe ulaşırken patron, sendika üyelerinin tamamını kapı dışarı etmeyi seçti. Sermaye, masaya oturmak yerine örgütlü işçiyi fabrikadan silmeye çalışıyor.
Hukuki çerçeve: Sendikal fesih hem tazminat hem suç
Anayasa'nın 51. maddesi işçilere önceden izin almaksızın sendikaya üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme hakkı tanır. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25. maddesine göre işçilerin işe alınmaları, çalışmaları ve iş sözleşmelerinin sona ermesi sendikaya üye olmalarına ya da olmamalarına bağlı tutulamaz; iş sözleşmesi sendikal nedenle feshedilen işçi için, İş Kanunu'nun iş güvencesi şartları (30 işçi, 6 aylık kıdem) aranmaksızın, bir yıllık ücretinden az olmamak üzere sendikal tazminata hükmedilir. İşçinin 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18, 20 ve 21. maddelerine göre işe iade davası açma hakkı da saklıdır; işveren feshin geçerli bir nedene dayandığını ispatla yükümlüdür. Yargı uygulamasında yetki sürecine denk gelen toplu işten çıkarmalar, feshin sendikal nedene dayandığının güçlü göstergesi sayılıyor.
Yetki açısından da işten atmalar sonucu değiştirmez: 6356 sayılı Kanun'un 41-43. maddelerine göre çoğunluk, yetki başvurusunun yapıldığı tarihteki işçi ve üye sayısına göre belirlenir; sonradan yapılan çıkarmalar kazanılmış çoğunluğu geriye dönük olarak ortadan kaldırmaz. Türk Ceza Kanunu'nun 118. maddesi ise cebir, tehdit ya da hukuka aykırı başka bir davranışla sendika faaliyetlerinin engellenmesini bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası gerektiren suç olarak tanımlıyor. Ayrıca İş Kanunu'nun 29. maddesi, işyerindeki işçi sayısına göre belirlenen eşikleri aşan toplu çıkarmalarda işvereni en az 30 gün önceden bölge müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumu'na bildirimde bulunmakla yükümlü tutuyor.
Düzeltme (31 Ekim): Bu haberin ilk sürümünde, Birleşik Metal-İş'in açıklamasına dayanarak 30 Ekim'de "35 işçi daha" atıldığı yazılmıştı. Evrensel'in şube başkanı Can Emrah Ülgü'ye dayanan 31 Ekim tarihli haberine göre 30 Ekim'de atılan işçi sayısı 30'dur; daha önce atılan 5 işçiyle birlikte üretimdeki sendikalı 35 işçinin tamamı işten çıkarılmıştır. Başlık ve metin buna göre düzeltildi. Kaynak: https://www.evrensel.net/haber/6007442/yetki-geldi-once-5-sonra-30-isci-atildi-volvacta-sendikali-tum-isciler-kapi-onunde
