Bolu'dan Aliağa'ya, Tuzla'dan Mersin Limanı'na uzanan bir hat boyunca aynı sahne tekrarlanıyor: İşçiler sendikaya üye oluyor, sendika yetki için çoğunluğu sağlıyor ve fabrika kapısında işten çıkarma listeleri asılıyor. Evrensel muhabirleri Barış Salık ve Sevim Saylam'ın derlediği ve Bianet'in 30 Ekim'de aktardığı tabloya göre son aylarda 15 işyerinde en az 7 bin 241 kişi işini kaybetti. Sendikal örgütlenmenin ardından yapılan çıkarmaların sayısı 380'e ulaştı; en az 9 işyerinde işçiler direnişte.
Örgütlenene kapı: İşyeri işyeri tablo
Derlemede öne çıkan işyerlerinin önemli bölümünde işten çıkarmalar, sendikaya üyeliğin hemen ardından geldi:
- **Domino Tekstil (Bolu):** TEKSİF'te örgütlenen fabrikada 22 Ekim'de, 25'i sendika üyesi 60 işçi çıkarıldı. Yönetim sipariş azalmasını ve artan maliyetleri gerekçe gösterdi; sendika ise yönetimin e-Devlet üzerinden üyelikleri denetlediğini ve çıkarmaların örgütlenmeye yönelik olduğunu savunuyor. (Sendikalaşan Domino Tekstil'de 60 işçi atıldı)
- **Smart Solar (İzmir, Aliağa):** Enerji-Sen'e geçişin ardından çıkarılan işçi sayısının 85'e ulaştığı bildiriliyor. İşçiler fabrika önünde direnişi sürdürüyor. (Smart Solar'da Enerji-Sen yetki başvurusunu yaptı)
- **Volvac (İstanbul, Tuzla):** Birleşik Metal-İş'in yetki tespit yazısının ardından önce 5 işçi çıkarıldı, direnişin ilk günlerinde atılanların sayısı 35'e çıktı. Direniş 26 Ekim'den bu yana sürüyor. (Volvac'ta 35 sendikalıyı atan patron gizli ilan açtı)
- **Özgüneş Lojistik (Mersin Limanı):** TÜMTİS üyesi 185 işçi 31 Aralık 2025'te çıkarıldı. İşçiler o günden bu yana, verilen işe iade kararlarının uygulanması için direniyor.
- **Bursagaz (Bursa):** Enerji-Sen üyesi 22 işçinin çıkarılmasıyla başlayan eylem 100 günü geride bıraktı.
- **BBCA (Tekirdağ):** Birleşik Metal-İş üyesi 14 işçi çıkarıldı. Sendika, işverenin çoğunluğu bozmak için yeni işçi aldığını öne sürüyor.
- **Ulusoy Bakır (Ankara):** Sendikanın yetkisi iki yıl süren yargı sürecinin sonunda kesinleşti, ardından 2 sendikalı işçi çıkarıldı. Birleşik Metal-İş 12 Kasım için grev kararı astı. (Ulusoy Bakır'da grev kararı asıldı: 12 Kasım'da grev)
Tablonun diğer ayağında kapanmalar ve toplu çıkarmalar var. Konkordato sürecindeki TYH Tekstil 13 fabrikasından 7'sini kapattı; çalışan sayısı 6 bin 900'den 1 bin 900'e düştü ve yaklaşık 5 bin kişi işsiz kaldı. Kayseri'deki Orta Anadolu Mensucat 12 Ekim'de üretimi durdurdu ve yaklaşık 1 bin 500 kişi işini kaybetti. Kocaeli'deki Bekaert fabrikalarında haziran ayından bu yana 250'den fazla, Yalova'daki Grand Termal Otel'de ise 110 işçi çıkarıldı.
Kazanılan dava, kaybedilen işyeri
Sendikaların hukuk yoluyla kazandığı haklar, sahada çoğu zaman karşılık bulmuyor. Bianet'in aktardığına göre Milletvekili Kayıhan Pala'nın 6 Ekim'de Meclis'te paylaştığı araştırma, sendikaların işverenlerin açtığı yetki itirazı davalarının yüzde 95'ini kazandığını, buna karşın işyerlerinin yalnızca yüzde 10'unda toplu iş sözleşmesi imzalanabildiğini ortaya koyuyor. Davalar ortalama 552 gün, yetkisiz mahkemelerde ise 1.098 gün sürüyor. İncelenen 73 işyerinin 56'sında yargılama sırasında üye kaybı yaşandı; 37'sinde kayıp üyelerin yarısını aştı.
Aynı dönemde işsizlik verileri de ağırlaşıyor. DİSK-AR'ın ekim raporuna göre eylülde geniş tanımlı işsiz sayısı 12 milyon 762 bine, geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 31,2'ye ulaştı; bu oran kadınlarda yüzde 40,4. TÜİK'in dar tanımlı işsizlik oranı ise yüzde 8,4, işsiz sayısı 2 milyon 967 bin. (Eylülde işsiz sayısı 198 bin kişi arttı)
Gebze'den ortak mücadele çağrısı
İşten çıkarmalara, düşük ücrete ve iş cinayetlerine karşı ortak hareket çağrısı ise sanayinin kalbinden geldi. Nokta Gazetesi'nin aktardığına göre Gebze Sendikalar Birliği 5 Kasım'daki toplantısının sonuç bildirisinde şu kararları açıkladı:
- **12 Kasım Perşembe, 17.00:** Gebze Eski Çarşı'da toplanılacak, Gebze Kent Meydanı'na yürünecek ve çalışma hayatının sorunlarına ilişkin kitlesel bir basın açıklaması yapılacak.
- **Konfederasyonlara mektup:** Asgari ücret artışı, vergide adalet, emekli ve memur maaşları, işten çıkarmalar, iş cinayetleri, yoksulluk ve yolsuzlukla mücadele için işçi ve memur konfederasyonlarına ortak hareket çağrısı yapılacak.
- **7 Kasım:** Birleşik Metal-İş Gebze 2 No'lu Şube'de, Dilovası'nda hayatını kaybeden işçilerin aileleriyle birlikte bir belgesel gösterimi yapılacak.
- **29 Kasım:** DİSK'e bağlı sendikaların öncülüğünde İstanbul Kartal Meydanı'nda düzenlenecek "Yoksulluğa ve Yolsuzluğa Karşı Umut İşçilerde" mitingine kitlesel katılım sağlanacak.
Değerlendirme: Kriz bahane, hedef örgütlülük
Tablonun iki ayağı birbirinden ayrı değil. Bir yanda "sipariş azaldı", "maliyetler arttı", "konkordato" denilerek binlerce işçi kapının önüne konuyor; öte yanda tam da işçilerin örgütlendiği işyerlerinde liste asılıyor. Krizin faturası, kârların korunması için ücretlerin ve istihdamın budanmasıyla işçi sınıfına kesiliyor. Bu faturaya itiraz etmenin tek etkili aracı olan sendika ise sermayenin ilk hedefi oluyor.
Yasa kâğıt üzerinde örgütlenmeyi güvence altına alıyor. Ama yetki itirazlarıyla yıllara yayılan yargı süreci, işverene sendikayı içeriden eritmek için zaman kazandırıyor. Yüzde 95'i kazanılan davalara rağmen işyerlerinin yalnızca onda birinde sözleşme imzalanabiliyorsa, sorun tek tek patronların keyfiliğinden öte, sermayeye bu imkânı tanıyan düzenin kendisidir. Sendikal nedenle işten çıkarmanın bedeli birkaç aylık tazminatla sınırlı kaldıkça, örgütlü işçiyi atmak sermaye için ucuz bir yatırım olmaya devam edecek.
Bu yüzden direnişteki işçilerin talepleri tek tek işyerlerinin talepleri değil, bütün sınıfın talepleri. Sendikal nedenle çıkarılanlar işlerine iade edilmeli. Sendikal fesihlere işvereni gerçekten caydıracak yaptırımlar getirilmeli. Yetki itirazının toplu pazarlığı yıllarca dondurmasının önü kesilmeli, grev yasakları kaldırılmalı. Ancak bu talepler mahkeme koridorlarında değil, işyerlerinde ve meydanlarda kazanılabilir.
Gebze'den yükselen ortak hareket çağrısı bu açıdan önemli. Domino'daki dokumacı, Smart Solar'daki enerji işçisi, Mersin Limanı'ndaki lojistikçi ve Volvac'taki metal işçisi aynı saldırıyla karşı karşıya. Her direniş kendi çadırında yalnız bırakıldığında sermaye tek tek kazanıyor; direnişler birbirine bağlandığında ise denge değişebilir. 12 Kasım'da Gebze'de ve 29 Kasım'da Kartal'da atılacak adımlar, bu dağınıklığı aşma iradesinin sınandığı yerler olacak.
Emek Pusulası, direnişlerin ve Gebze'deki eylem programının gelişmelerini takip edecek. İşçi sınıfının yeniden yürüyüşüne dair daha geniş bir değerlendirme için: İşçi sınıfı yeniden yürüyor: Soma'dan Gebze'ye.
